Dit stuk is geschreven door Nicole McNeilly, Saiyyna Vasileva, Matilde Brambilla, Ping-Yi Lin en Eleni Hamhougia. Met dank aan Impact Centre Erasmus, Erasmus Universiteit, Rotterdam (Ellen Loots, Marjelle Oosterling-Vermeulen en Emiel Gieles).
Wat is hergebruik en waarom is het belangrijk?
Hoewel er verschillende definities en begrippen bestaan, wordt hergebruik in het Europeana-initiatief gedefinieerd als de mogelijkheid om “gebruik te maken van een digitaal object of metagegevens die online beschikbaar zijn, door middel van het delen, kopiëren, onderzoeken, weergeven, wijzigen of publiceren”. Het doel van dit onderzoek was om ons te helpen vooruitgang te boeken, niet alleen bij het meten van de gevallen van hergebruik van de inhoud van het digitale erfgoed van Europa, maar ook bij het meten van de potentiële impact van dit hergebruik en de bijdrage ervan aan de drievoudige sociale, digitale en ecologische transformatie van Europa.
Meer dan 59 miljoen items van meer dan 3.500 dataproviders zijn beschikbaar op de Europeana-website. 42% van deze inhoud is beschikbaar om vrij te worden hergebruikt door iedereen. Ons onderzoek en onze ervaring hebben aangetoond dat er specifieke doelgroepen zijn die echt kunnen profiteren van het genieten en hergebruiken van erfgoed, zoals opvoeders, onderzoekers, creatievelingen en mensen in de toeristische sector.
Wat is het probleem?
Dankzij onderzoek van stagiaire Saiynna Vasileva van de Europeana Foundation en studenten Matilde Brambilla, Ping-Yi Lin en Eleni Hamhougia van de Erasmusgroep die onderzoek doen naar het hergebruik van digitaal cultureel erfgoed in het onderwijs, hebben we bevestigd dat het meten van hergebruik (nog) moeilijk is. Er is een 'gebrek aan systematische analyse en mapping' van hergebruik op het gebied van digitaal cultureel erfgoed. Het is nog steeds een opkomende sector, met gestandaardiseerde benaderingen die nog in ontwikkeling zijn. De uitdagingen van het meten van hergebruik zijn vergelijkbaar in verschillende sectoren, waaronder onderwijs, creatieve industrieën of toerisme.
Empirische, contextuele studies zijn meestal gebaseerd op soorten kwalitatief onderzoek zoals interviews en casestudy's, met weinig kwantitatieve, big data of geautomatiseerd onderzoek. Het is een uitdaging om op een gestandaardiseerde manier de waarde of impact van het hergebruik van gegevens te meten. Kwalitatief onderzoek en benaderingen voor het volgen van hergebruik bieden naast kwantitatieve maatstaven veel waarde en moeten daarom over voldoende middelen beschikken.
Meten van het hergebruik en de impact van objecten die via Europeana.eu beschikbaar worden gesteld
Kijken naar hoe vaak items worden gedownload van Europeana.eu is een mogelijke indicator voor hergebruik. Kwantitatieve indicatoren geven ons echter weinig inzicht in de kwaliteit van de ervaring en de betrokkenheid. Wat gebeurt er met het object nadat het is gedownload? Welke waarde brengt dit voor de hergebruiker en welke impact heeft dit op de samenleving?
Veel objecten op Europeana.eu zijn gratis te downloaden om te gebruiken en te genieten zonder enige beperkingen. Het wegnemen van dergelijke belemmeringen voor hergebruik is echt belangrijk voor het Europeana-initiatief. Dit betekent echter dat we geen manieren hebben om de hergebruikers van onze inhoud rechtstreeks te onderzoeken.
Voor het grootste deel vertrouwen we erop dat hergebruikers delen hoe ze de gegevens hergebruiken. Verschillende studies vermelden de waarde van anekdotische verhalen bij het volgen en begrijpen van gevallen van hergebruik en de impact ervan. In direct contact staan met hergebruikers helpt ons om casestudy's op te bouwen en te leren hoe we verschillende soorten hergebruik en hergebruik doelgroepen kunnen ondersteunen.
Europeana-initiatieven zoals het Digital Storytelling Festival of GIF IT UP leren ons veel over hoe onze objecten kunnen worden hergebruikt en waarde kunnen creëren. Over het algemeen is het echter veel gebruikelijker om hergebruik bij te houden wanneer het op sociale media wordt gedeeld. De meest populaire statistieken voor gebruik en hergebruik zijn het aantal totale downloads, klikken, hits en statistieken voor sociale media. Het waren „vaak de gegevens die technisch het eenvoudigst te verzamelen [waren] in plaats van gegevens die nuttig zouden zijn geweest om de waarde van hun onlineverzamelingen mee te delen”.
Hergebruik van 3D-objecten
3D-hergebruik maakt al deel uit van veel initiatieven op het gebied van toerisme. Virtuele ervaringstoepassingen en -projecten (waaronder verhalen vertellen via virtuele tentoonstellingen) namen een hoge vlucht tijdens de COVID-19-lockdowns toen een aantal musea 3D-onlinerondleidingen ontwikkelden om bezoekers aan te trekken.
3D-inhoud is ook een grote prioriteit van de dataruimte. Zoals uiteengezet in de aanbevelingen van de Europese Commissie van 2021 voor een gemeenschappelijke Europeana-dataruimte voor cultureel erfgoed, is het doel dat de lidstaten tegen 2030 gezamenlijk meer dan 16 miljoen records bijdragen en prioriteit geven aan de 3D-digitalisering van bedreigde en nationaal gewaardeerde erfgoedmonumenten. Er wordt vaak verwezen naar de waarde van hoogwaardige 3D-inhoud voor hergebruik: het ondersteunt het behoud en herstel van erfgoed, meeslepende leerervaringen en een grotere toegankelijkheid en inclusiviteit; en inspireert tot nieuwe creativiteit of innovatie en publieksbetrokkenheid bij erfgoed.
Wat we echter nog niet weten, is welke impact het hergebruik van 3D-inhoud heeft op hergebruikers of de samenleving en of deze waarde verschilt van andere objecttypen. Dit is een nieuw studiegebied: ons onderzoek heeft geen specifieke studies gevonden die onderscheid maken tussen 3D-hergebruik en het hergebruik van andere typen gedigitaliseerde cultureel erfgoedobjecten, met uitzondering van het hergebruik van 3D in VR/AR/MR-toepassingen.
Leren van het inheemse erfgoed
Studies die gericht zijn op gedigitaliseerde inheemse collecties, hergebruik door inheemse gemeenschappen en de impact ervan, houden doorgaans rekening met sociale en emotionele waarden. Ze nemen ook theoretische kaders aan die helpen om de impact van digitalisering en hergebruik op een meer doordachte manier te categoriseren en te bestuderen. In een in 2022 gepubliceerde studie werd gesuggereerd dat de numerieke maatstaven geen rekening houden met de impact op de gemeenschap: In plaats daarvan kunnen verhalen en verhalende accounts betere inzichten bieden in de impact van gedigitaliseerde collecties voor gemeenschappen.
Categorieën van het soort impact dat digitale collecties hebben op inheemse gemeenschappen kunnen worden gebruikt als een methode om de sociale impact van digitale collecties breder te analyseren, aangezien dit van toepassing is op veel verschillende gemeenschappen voor hergebruik. In verslagen waarin rekening wordt gehouden met inheemse gemeenschappen en archieven, wordt ook de nadruk gelegd op kwaliteit boven kwantiteit en “vertraging”om aandacht te besteden aan de wijze waarop kennis wordt bewaard en doorgegeven.
Toekomstige mogelijkheden om de waarde van hergebruik te meten en te begrijpen
Het is een uitdaging om de voortgang van de digitalisering in de Europese digitaliseringssector te meten, buiten de maatstaven van wat Europeana en meer in het algemeen, op nationaal niveau, wordt verstrekt.
Ons onderzoek heeft een paar aanvullende indicatoren opgegraven die ons kunnen helpen om de waarde van hergebruik in dit grotere geheel te meten. We moeten anders kijken naar verschillende doelgroepen voor hergebruik, zoals onderwijs en toerisme, omdat we niet kunnen verwachten dat alle trends en ervaringen op het gebied van hergebruik hetzelfde zijn.
Belangrijk is dat ons onderzoek heeft bevestigd wat eerder was aangenomen: dat het volgen van gevallen van hergebruik moeilijk is en vooralsnog aanzienlijke handmatige aandacht en inspanning vereist. Tegelijkertijd moeten nieuwe (geautomatiseerde) instrumenten, met inbegrip van AI, worden onderzocht met het oog op hun vermogen om gevallen van kwalitatief hergebruik doeltreffender en op grotere schaal vast te leggen. Een combinatie van beide benaderingen is waardevol. Wanneer het Europeana-initiatief deelneemt aan of leiding geeft aan initiatieven om hergebruik te vergemakkelijken en aan te moedigen, zullen we meer in detail blijven kijken naar de gecreëerde impact. Dit zou kunnen helpen om meer kwalitatieve indicatoren voor hergebruik aan het licht te brengen die van waarde zouden zijn voor zowel Europeana, de dataruimte als de bredere sector.
Meer informatie
Lees voor een volledig beeld van het onderzoek de rapporten over hergebruikindicatoren en Europeana Education - u kunt ze hieronder ook downloaden.
Om de discussies voort te zetten, te netwerken met collega's en best practices te delen, sluit je je aan bij de Europeana Impact Community en onze LinkedIn-groep om bronnen te delen die onze collectieve kennis kunnen uitbreiden.