Id-Direttiva CDSM għandha l-għan li tarmonizza ċerti aspetti tal-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri tal-UE dwar id-drittijiet tal-awtur u li tipprovdi ċertezza legali għall-użi diġitali u transfruntiera ta’ xogħlijiet protetti bid-drittijiet tal-awtur. B’mod aktar speċifiku, id-Direttiva CDSM għandha dispożizzjonijiet importanti li jfittxu li jiffaċilitaw l-estrazzjoni tat-test u tad-data, l-użu ta’ xogħlijiet protetti bid-drittijiet tal-awtur fl-edukazzjoni diġitali u online, il-preservazzjoni diġitali, il-pubblikazzjoni online ta’ xogħlijiet barra mill-kummerċ, u li jissalvagwardjaw id-dominju pubbliku online.
Sa mill-introduzzjoni tagħha, ix-xhur ta’ lobbying frenetiku u aġġornamenti regolari fil-livell tal-Unjoni Ewropea dwar id-Direttiva ġew segwiti minn sentejn ferm inqas storbjużi. F’Ġunju 2019, l-enfasi mxiet għal-livell nazzjonali, fejn l-Istati Membri kienu qed jaħdmu biex jadattaw il-leġiżlazzjoni tagħhom għall-objettivi tad-Direttiva. Il-pandemija tal-COVID-19 biddlet il-prijoritajiet u naqqset il-kapaċità, u l-gwida rilevanti għat-traspożizzjoni ma twasslitx, u dan wassal biex il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri bilkemm iċċaqalqu minn waħda kwadra fil-logħba tat-traspożizzjoni.
Mis-27 Stat Membru, il-Pajjiżi l-Baxxi, l-Ungerija u reċentement il-Ġermanja biss adottaw id-Direttiva bis-sħiħ; Franza adottat xi wħud mid-dispożizzjonijiet u xi passi leġiżlattivi addizzjonali għal dawk li fadal; L-Italja għaddiet ukoll minn xi passi leġiżlattivi u għaddej Digriet tal-Gvern; L-Awstrija, il-Kroazja, Ċipru, iċ-Ċekja, id-Danimarka, il-Lussemburgu u r-Rumanija ħarġu abbozzi ta’ liġijiet; u l-ħmistax-il Stat Membru l-ieħor bdew biss b’mod timidu pereżempju permezz ta’ konsultazzjoni pubblika. In-Norveġja se tadotta wkoll id-dispożizzjonijiet fid-Direttiva, filwaqt li r-Renju Unit indika li mhux se jittrasponiha.
Sadanittant, seħħew ftit affarijiet flimkien mal-progress fil-livell tal-Istati Membri. L-Uffiċċju tal-Proprjetà Intellettwali tal-Unjoni Ewropea (EUIPO), inkarigat mill-iżvilupp ta’ portal għal xogħlijiet barra mill-kummerċ kif previst fid-Direttiva, kien qed jaħdem u jikkonsulta lill-partijiet ikkonċernati biex ikollu disponibbli l-ewwel verżjoni tal-portal. Fil-qasam tal-Artikolu 17 kontroversjali ħafna tad-Direttiva, il-Kummissjoni organizzat diversi djalogi mal-partijiet ikkonċernati bil-ħsieb li tipprovdi gwida li ngħatat biss fl-4 ta’ Ġunju 2021. Fl-istess ħin, il-Gvern Pollakk talab l-annullament ta’ partijiet minn dan l-artikolu lill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (QĠUE). Id-deċiżjoni għadha ma nħarġitx, u hija mistennija deċiżjoni mill-Avukat Ġenerali.
Il-Pajjiżi l-Baxxi: l-ewwel traspożizzjoni sħiħa
Sa mid-29 ta’ Diċembru 2020, il-liġi ta’ implimentazzjoni Netherlandiża ġiet ippubblikata fil-ġurnal uffiċjali, b’indikazzjoni tad-dħul fis-seħħ tagħha llum. Bħala l-ewwel traspożizzjoni sħiħa, l-approċċ tagħha x’aktarx li jittieħed bħala referenza minn Stati Membri oħra, għalkemm it-test bilkemm jitbiegħed minn dak tad-Direttiva.
Hemm għażla ta’ politika partikolarment pożittiva fit-test tat-traspożizzjoni: l-attivitajiet edukattivi diġitali użati f’xogħlijiet bid-drittijiet tal-awtur huma koperti minn eċċezzjoni u mhux skema ta’ liċenzjar. Madankollu, l-eċċezzjoni ma tikkontemplax l-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali bħala benefiċjarji.
Dan l-aħħar bdew id-djalogi mal-partijiet ikkonċernati, fejn il-partijiet rilevanti fid-diskussjoni se jidħlu aktar fil-fond fi kwistjonijiet prattiċi relatati mat-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ xogħlijiet barra mill-kummerċ u l-użu tal-estrazzjoni tat-test u tad-data.
l-Ungerija: ċertezza legali għall-edukazzjoni diġitali matul il-pandemija tal-COVID-19
F’April 2020, il-gvern Ungeriż emenda l-eċċezzjoni edukattiva tiegħu biex tkopri l-użi diġitali u transfruntiera ta’ xogħlijiet protetti bid-drittijiet tal-awtur, adottata bħala miżura ta’ emerġenza b’reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19. Dan kien segwit minn proposta ta’ konsultazzjoni dwar it-traspożizzjoni tal-bqija tad-dispożizzjonijiet, li ġew aċċettati mill-Parlament fl-aħħar ta’ April 2021.
il-Ġermanja: biss fil-ħin
Il-Ġermanja adottat l-abbozz ta' liġi li tittrasponi d-Direttiva eżatt fil-ħin biex tilħaq l-iskadenza. Filwaqt li l-biċċa l-kbira tad-dispożizzjonijiet huma qrib it-test tad-Direttiva, hemm żewġ aspetti mhux mistennija fil-qasam tax-xogħlijiet mhux kummerċjali: l-ewwel nett, id-deċiżjoni (għal diversi raġunijiet sfortunata) li l-eċċezzjoni għal xogħlijiet barra mill-kummerċ tiġi soġġetta għal remunerazzjoni, li ma għamlithiex għat-test finali, u t-tieni nett iċ-ċarezza (pjuttost pożittiva) li x-xogħlijiet barra mill-kummerċ jistgħu jintwerew fuq il-portal tal-EUIPO.
X’hemm wara?
Għad hemm interessi kbar għas-settur tal-wirt kulturali fit-traspożizzjoni ta' din id-Direttiva: dak li jista’ jidher bħal tweaks żgħar jew żidiet fit-test fil-livell nazzjonali għandu s-setgħa li jfixkel jew jiffaċilita l-użu ta’ teknoloġiji tal-estrazzjoni tat-test u tad-data, it-tqegħid għad-dispożizzjoni online ta’ xogħlijiet barra mill-kummerċ (inkluż orfni), l-użu ta’ materjal edukattiv f’ambjenti online, jew l-użu mill-ġdid ta’ materjal ta’ dominju pubbliku.
Filwaqt li s-7 ta’ Ġunju 2021 inizjalment kien meqjus bħala t-tmiem ta’ proċess, issa huwa ċar li l-konverżazzjonijiet dwar id-drittijiet tal-awtur fil-livell tal-Istati Membri għadhom kif bdew. L-involviment f’diskussjonijiet ta’ politika jibqa’ essenzjali. Skopri aktar dwar kif l-Europeana tappoġġa diskussjonijiet bħal dawn u ngħaqad mal-Komunità tad-Drittijiet tal-Awtur tal-Europeana biex tirċievi aħbarijiet rilevanti, tiddiskuti mistoqsijiet ta’ politika mal-pari tiegħek u tikseb appoġġ dwar il-ħidma bid-drittijiet tal-awtur u l-wirt kulturali.
L-informazzjoni deskritta f’din il-kariga hija bbażata fuq data miġbura mill-bażijiet tad-data li ġejjin: il-Communia DSM Directive Implementation Tracker, l-Osservatorju dwar l-Eċċezzjonijiet u l-amp tad-Direttiva DSM; Limitazzjoni miċ-Ċentru għall-Politika dwar il-Proprjetà Intellettwali & Ġestjoni, l-Università ta’ Bournemouth u l-Implimentazzjoni tad-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Awtur fis-Suq Uniku Diġitali - Riżorsa ta’ Riforma tad-Drittijiet tal-Awtur tal-UE minn CREATe f’kollaborazzjoni ma’ ReCreating Europe.