In éineacht le heagraíochtaí eile a dhéanann ionadaíocht ar eagraíochtaí oidhreachta cultúrtha, oideachais agus taighde, throid Europeana - thar ceann bhaill ár Líonra - le cúig bliana anuas chun a chinntiú go n-áirítear sa phacáiste a ceadaíodh inniu bearta a thugann aghaidh go fóinteach ar na dúshláin a bhaineann le cóipcheart d'institiúidí oidhreachta cultúrtha na hEorpa.
Tá áthas orainn a thuairisciú go bhfuil feabhsuithe suntasacha ar institiúidí oidhreachta cultúrtha sa téacs a glacadh inniu (le tromlach 348 i bhfabhar agus 274 i gcoinne) a éascóidh digitiú (mais) saothar nach bhfuil ar fáil ar bhonn tráchtála, a chuirfidh ar chumas institiúidí saothair mianaigh téacs agus sonraí a chur ina mbailiúcháin agus a chinnteoidh go bhfanfaidh cóipeanna digiteacha de shaothair fearainn phoiblí san fhearann poiblí. Tugaimid ar aire freisin, áfach, go bhfuil imní ar go leor eagraíochtaí inár Líonra faoi bhearta eile sa téacs a glacadh lena dtabharfar isteach ceart breise d’fhoilsitheoirí preasa agus lena gcuirfear oibleagáidí nua ar ardáin ar líne a d’fhéadfadh teorainn a chur leis an gcaoi ar féidir le húsáideoirí cumarsáid a dhéanamh trí na hardáin sin.
Cad a chiallaíonn sé sin d’institiúidí oidhreachta cultúrtha?
Beidh dhá bhliain ag Ballstáit an Aontais anois chun na bearta a glacadh inniu a chur chun feidhme ina ndlí náisiúnta.
Mar thoradh air sin, beidh na hathruithe seo a leanas ann d’institiúidí oidhreachta cultúrtha:
- Sna Ballstáit sin nach bhfuil sé sin amhlaidh go fóill, beidh cead ag institiúidí oidhreachta cultúrtha macasamhlú digiteach a dhéanamh ar gach saothar ina mbailiúcháin chun críocha caomhnaithe (tabhair faoi deara nach gciallaíonn sé sin gur féidir na saothair sin a chur ar fáil ar líne freisin) - Airteagal 6 den treoir.
- I ngach Ballstát, bainfidh institiúidí oidhreachta cultúrtha (chomh maith le heagraíochtaí taighde) tairbhe as eisceacht maidir le mianadóireacht téacsanna agus sonraí a chuirfidh ar a gcumas teicnící anailíse ríomhaireachtúla a úsáid ar shaothair ina mbailiúcháin chun críche taighde eolaíoch - Airteagal 3 den treoir.
- Sna Ballstáit uile, beidh cead ag institiúidí oidhreachta cultúrtha saothair laistigh den chóipcheart ach saothair nach bhfuil ar fáil ar bhonn tráchtála a dhigitiú agus a chur ar fáil ar líne. Ag brath ar na cineálacha bailiúchán atá i gceist, beidh siad in ann é sin a dhéanamh ar bhonn ceadúnais arna n-eisiúint ag eagraíochtaí comhbhainistíochta nó i gcás nach ann do na heagraíochtaí sin nó nach bhfuil siad ionadaíoch a ndóthain faoi eisceacht nua ar chóipcheart - Airteagail 8-11 den treoir.
- Beidh sé de chumas ag na Ballstáit freisin córais chomhcheadúnaithe leathnaithe a thabhairt isteach a théann níos faide ná an chatagóir chúng de shaothair nach bhfuil ar fáil ar bhonn tráchtála. I roinnt Ballstát, d’fhéadfadh córais a bheith mar thoradh air sin a chuirfeadh ar chumas institiúidí a mbailiúcháin uile a dhigitiú agus a chur ar fáil trí cheadúnas aonair. Go dtí seo, beidh na ceadúnais sin teoranta do Bhallstáit aonair agus ní cheadófar leo rochtain trasteorann ar na saothair dhigitithe - Airteagal 12 den treoir.
- Ar deireadh, na Ballstáit sin inar féidir cearta nua a éileamh faoi láthair maidir le hatáirgí saothar fearainn poiblí, beidh orthu a ndlíthe a athrú chun deireadh a chur leis na cleachtais sin. Ciallaíonn sé sin, 10 mbliana tar éis dúinn ár gCairt um Fhearann Poiblí a eisiúint, go bhfuil an prionsabal go bhfanann an méid atá san fhearann poiblí i bhfoirm analógach san fhearann poiblí i bhfoirm dhigiteach cumhdaithe sa dlí - Airteagal 14 den treoir.
Cad é an chéad chéim eile do Europeana?
Tá ár n-iarrachtaí abhcóideachta bunaithe ar shainordú abhcóideachta a ghlac Europeana in 2014 agus a nuashonraíodh in 2016. Nuair a bheidh deireadh leis an bpróiseas reachtach ar an leibhéal Eorpach, fiosróimid an ról ba cheart a bheith ag Europeana le linn chéim an chur chun feidhme náisiúnta.
Leanfaimid freisin lenár n-iarrachtaí ionadaíocht a dhéanamh ar riachtanais Líonra Europeana agus bearta á bhforbairt arb é is aidhm dóibh feabhas a chur ar an rochtain ar shaothair nach bhfuil ar fáil ar bhonn tráchtála. Go hinmheánach, beidh orainn athbhreithniú a dhéanamh freisin ar an gcaoi ar féidir linn cabhrú lenár gcomhpháirtithe sonraí na ráitis maidir le cearta bailiúchán a thabhairt i gcomhréir leis an réaltacht dhlíthiúil nua a cruthaíodh le hAirteagal 14 den treoir. Roinnfimid níos mó faoi na céimeanna leantacha seo léi in am trátha.
Ar deireadh, ba mhaith linn an deis seo a thapú chun buíochas a ghabháil le gach duine a chuidigh leis an nuashonrú seo a raibh géarghá leis ar na rialacha cóipchirt d’institiúidí oidhreachta cultúrtha. Gabhaimid buíochas mór lenár gcomhaltaí líonra agus lenár gcomhpháirtithe uile a raibh baint acu leis an iarracht sin ach freisin le comhaltaí uile na Parlaiminte (agus lena bhfoireann) agus le hoifigigh an Choimisiúin agus na mBallstát a thacaigh linn inár gcomhrac.