Ostateczny tekst proponowanej dyrektywy, który jest przedmiotem dyskusji od prawie 30 miesięcy, zawiera szereg istotnych ulepszeń dla instytucji dziedzictwa kulturowego.
Wraz z naszymi partnerami ze stowarzyszenia Europeana Network oraz organizacjami bibliotecznymi i badawczymi udało nam się osiągnąć wiele celów, które zostały uwzględnione w mandacie Europeany przyjętym w grudniu 2016 r. Ostateczny tekst kompromisowy przyjęty przez negocjatorów w środę poprawia pierwotny wniosek Komisji w wielu obszarach. Należą do nich:
W art. 3 i 3a wprowadzono wyjątki od prawa autorskiego w odniesieniu do eksploracji tekstów i danych. W wyniku naszych wysiłków instytucje dziedzictwa kulturowego zostały włączone jako beneficjenci art. 3, dzięki czemu badacze, instytucje dziedzictwa kulturowego i ich użytkownicy mogą uzyskać nowy wgląd w swoje zbiory dzięki eksploracji tekstów i danych.
W art. 5 wprowadzono ogólnoeuropejski wyjątek, który umożliwi cyfrowe zabezpieczanie utworów chronionych prawami autorskimi.
W art. 7–9 ustanowiono mechanizmy umożliwiające instytucjom dziedzictwa kulturowego udostępnianie online utworów niedostępnych w obrocie handlowym znajdujących się w ich zbiorach. W wyniku naszych wysiłków artykuły te zostały wzmocnione poprzez dodanie wyjątku awaryjnego w sytuacjach, w których nie ma organizacji zbiorowego zarządzania, które byłyby w stanie wydawać licencje.
Nowy art. 9a daje poszczególnym państwom członkowskim możliwość wprowadzenia krajowych systemów rozszerzonego zbiorowego licencjonowania w celu dalszego ułatwienia masowej cyfryzacji przez instytucje dziedzictwa kulturowego.
Nowy art. 10b gwarantuje, że cyfrowe reprodukcje dzieł sztuki należących do domeny publicznej będą publicznie dostępne do użytku i ponownego wykorzystania. Niniejszy artykuł przełoży jeden z podstawowych elementów Karty domeny publicznej z 2010 r. na prawo UE.
Łącznie artykuły te stanowią ogromny krok naprzód w kierunku europejskich ram prawa autorskiego, które promują dostęp do kultury, badań naukowych i edukacji. Pomogą one instytucjom dziedzictwa kulturowego w całej UE poprawić dostęp do dzieł znajdujących się w ich zbiorach i pracować nad zamknięciem czarnej dziury z XX wieku.
Ostatnie przeszkody
Środowy kompromis będzie teraz musiał zostać formalnie zatwierdzony przez państwa członkowskie UE i Parlament Europejski. Oczekuje się, że przyjęcie przez państwa członkowskie nastąpi w ciągu najbliższych trzech tygodni. Parlament Europejski ma głosować nad ostatecznym tekstem między końcem marca a połową kwietnia. To ostatnie głosowanie uważa się za kluczowe, ponieważ wśród posłów do Parlamentu istnieje znaczny sprzeciw wobec innych części dyrektywy.
W okresie poprzedzającym głosowanie wzywamy wszystkich posłów do PE do uznania ogromnych usprawnień, jakie art. 3, 5 i 7–9 przynoszą, umożliwiając europejskim instytucjom dziedzictwa kulturowego cyfryzację i udostępnianie swoich zbiorów online.
Uwaga: W imieniu stowarzyszenia Europeana Network Fundacja Europeana reprezentuje poglądy instytucji dziedzictwa kulturowego w debatach na temat reformy prawa autorskiego UE. Przeczytaj pełny mandat oparty na konsensusie. Mandat został zatwierdzony zdecydowaną większością głosów członków Rady Stowarzyszenia Europeana Network, przy czym niewielka liczba organizacji odnotowała swój sprzeciw (które są wyraźnie odnotowane w mandacie).