De definitieve tekst van het richtlijnvoorstel, die al bijna 30 maanden in behandeling is, bevat een aantal belangrijke verbeteringen voor instellingen voor cultureel erfgoed.
Samen met onze partners van de Europeana Network Association en bibliotheek- en onderzoeksorganisaties zijn we erin geslaagd veel van de doelstellingen te bereiken die waren opgenomen in het in december 2016 goedgekeurde mandaat van Europeana voor belangenbehartiging. De definitieve compromistekst die woensdag door de onderhandelaars is aangenomen, is op een aantal gebieden een verbetering ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van de Commissie. Het gaat onder meer om:
De artikelen 3 en 3 bis voorzien in uitzonderingen op het auteursrecht voor tekst- en datamining. Als gevolg van onze inspanningen zijn instellingen voor cultureel erfgoed opgenomen als begunstigden van artikel 3, waardoor onderzoekers, instellingen voor cultureel erfgoed en hun gebruikers nieuwe inzichten in hun collecties kunnen krijgen door middel van tekst- en datamining.
Artikel 5 introduceert een Europese uitzondering die digitale bewaring van auteursrechtelijk beschermde werken mogelijk maakt.
De artikelen 7 tot en met 9 creëren mechanismen die instellingen voor cultureel erfgoed in staat stellen werken die niet meer in de handel zijn en in hun collecties zijn opgenomen, online beschikbaar te stellen. Als gevolg van onze inspanningen zijn deze artikelen versterkt door een terugvaluitzondering toe te voegen voor situaties waarin er geen collectieve beheerorganisaties zijn die licenties kunnen afgeven.
Een nieuw artikel 9 bis biedt individuele lidstaten de mogelijkheid om nationale regelingen voor uitgebreide collectieve licenties in te voeren om de massale digitalisering door instellingen voor cultureel erfgoed verder te vergemakkelijken.
Een nieuw artikel 10 ter zorgt ervoor dat digitale reproducties van kunstwerken in het publieke domein beschikbaar zijn voor gebruik en hergebruik door het publiek. In dit artikel wordt een van de kernelementen van ons Handvest inzake het publieke domein van 2010 omgezet in EU-recht.
Samen vormen deze artikelen een enorme stap voorwaarts in de richting van een Europees kader voor auteursrechten dat de toegang tot cultuur, onderzoek en onderwijs bevordert. Zij zullen instellingen voor cultureel erfgoed in de hele EU helpen om de toegang tot werken in hun collecties te verbeteren en te werken aan het sluiten van het zwarte gat in de 20e eeuw.
De laatste hindernissen
Het compromis van woensdag moet nu formeel worden goedgekeurd door de EU-lidstaten en het Europees Parlement. De goedkeuring door de lidstaten zal naar verwachting binnen drie weken plaatsvinden. Het Europees Parlement zal naar verwachting tussen eind maart en half april over de definitieve tekst stemmen. Deze laatste stemming wordt van cruciaal belang geacht, aangezien de leden van het Parlement sterk gekant zijn tegen andere delen van de richtlijn.
In de aanloop naar de stemming dringen wij er bij alle leden van het Europees Parlement op aan de enorme verbeteringen te erkennen die de artikelen 3, 5, 7 en 9 opleveren om de Europese instellingen voor cultureel erfgoed in staat te stellen hun collecties online te digitaliseren en te delen.
Opmerking: Namens de Europeana Network Association vertegenwoordigt de Europeana Foundation de standpunten van instellingen voor cultureel erfgoed in de debatten over de hervorming van het auteursrecht in de EU. Lees het volledige consensusgestuurde mandaat. Het mandaat werd goedgekeurd met een duidelijke meerderheid van de ledenraad van de Europeana-netwerkassociatie, waarbij een klein aantal organisaties hun afwijkende mening vastlegde (die duidelijk in het mandaat zijn opgenomen).