Hallo Clemens! Kunt u ons iets vertellen over uw dagelijkse werk en uw rol in Europeana Newspapers?
Clemens: Ik werk bij de Staatsbibliothek zu Berlin (Preußischer Kulturbesitz), waar ik het directoraat onderzoekstrategie adviseer en ook deelneem aan verschillende onderzoeksprojecten, voornamelijk op het gebied van optische karakterherkenning (OCR), machine learning en de digitale geesteswetenschappen.
Ik ben vanaf het begin betrokken geweest bij Europeana Newspapers. Toen het Europeana Newspapers-project in 2012 financiering ontving, werkte ik bij de Nationale Bibliotheek van Nederland en leidde ik de OCR-verwerking van 10 miljoen krantenpagina's voor het project. In de zomer van 2014 verhuisde ik naar de Berlijnse Staatsbibliotheek om het totale project te coördineren, tot het einde in 2015. Sindsdien werk ik samen met Europeana om de projectresultaten beschikbaar te maken als een thematische collectie.
Wat en voor wie is Europeana Newspapers?
Kranten vangen de details van het dagelijks leven in het verleden - veel van wat het niet haalt in geschiedenisboeken kan worden ontdekt in historische kranten. Er is een groot potentieel in het hebben van een gemeenschappelijk toegangspunt voor kranten uit verschillende Europese landen, bijvoorbeeld voor vergelijking en de studie van hoe de media in het verleden de publieke perceptie van grote gebeurtenissen zoals de moord op Franz Ferdinand of de revolutie van 1917 weerspiegelden.
Er zijn al een aantal onderzoeksprojecten die op verschillende manieren samenwerken met de Europeana Newspapers om gegevens te verzamelen, van tekstanalyse tot beeldgebaseerde methoden of de studie van historische beursindices. Maar kranten zijn ook een zeer interessante bron voor creatieve codeurs, burgerwetenschappers of genealogen of gewoon iedereen die geïnteresseerd is in de vele details van het leven in het verleden.
Europeana Newspapers begon zijn leven als een eigen project en nu is het een thematische collectie. Kun je iets vertellen over de ontwikkeling ervan?
Toen we begonnen met het Europeana Newspapers-project, kon Europeana naast metadata over cultureel erfgoedobjecten geen full-text zoeken. Daarom werd een prototypeportaal ontwikkeld en bediend door The European Library (TEL). Helaas besloot CENL, de organisatie die TEL financierde, de dienst eind 2016 te sluiten. Sindsdien werken we samen met Europeana om de krantengegevens en toegangsfuncties op te slaan door te migreren naar het belangrijkste Europeana Collections-platform.
TEL en Europeana gebruiken echter verschillende technologie om gegevens te bedienen, dus het grootste deel van de ontwikkeling moest helemaal opnieuw beginnen. Aangezien de kranten specifieke functionaliteit nodig hebben die niet eerder in Europeana aanwezig was, en aangezien de gegevens van immens volume zijn, bleek dit vrij moeilijk en tijdrovend te zijn. Bovendien moest de krantencollectie aansluiten bij de algemene presentatie van cultureel erfgoedobjecten op Europeana-collecties, wat extra uitdagingen voor ontwerp en ontwikkeling met zich meebracht.
Laten we het hebben over de inhoud - heb je iets gevonden dat je opwindt?
De inhoud die kranten te dekken is zo breed, het is echt spannend om de verscheidenheid te ontdekken. Je kunt bijvoorbeeld beroemde romans vinden die voor het eerst in een serie in een dagblad verschenen. Maar wat me tot nu toe het meest is bijgebleven, zijn de historische advertenties. Ze zijn interessant vanuit zoveel invalshoeken - letterzetters waren echt creatief met de technieken die voor hen beschikbaar waren. De producten zelf en in het bijzonder hoe ze werden geadverteerd is vaak heel grappig en zeer onthullend over de trends en mindsets van de samenlevingen in die tijd.
Wat is de toekomst voor jou en Europeana Newspapers?
Het momentum voor gedigitaliseerde historische kranten is enorm en groeit nog steeds. Hoewel er een aantal internationale, collaboratieve onderzoeksprojecten zijn, zoals Oceanic Exchanges, impresso of NewsEYE, zijn er dit jaar ook drie panels over het gebruik van gedigitaliseerde historische kranten in onderzoek op de internationale conferentie Digital Humanities.
Hier in Duitsland zijn we net begonnen met een project om een gemeenschappelijk portaal op te zetten voor alle gedigitaliseerde Duitse kranten in het kader van de Duitse digitale bibliotheek. En tegelijkertijd zullen de komende jaren nog veel meer miljoenen pagina's worden gedigitaliseerd dankzij financiering van de Duitse Onderzoeksstichting (DFG). Het Duitse krantenportaal zal veel baat hebben bij de normen en beste praktijken die binnen Europeana Newspapers zijn ontwikkeld. Andere landen zoals Zwitserland en Luxemburg hebben sindsdien vergelijkbare normen aangenomen en indrukwekkende nieuwe krantenportalen gelanceerd.
We hopen natuurlijk dat we in de toekomst meer van deze verspreide krantencollecties in Europeana Newspapers kunnen opnemen, terwijl we tegelijkertijd werken aan het verbeteren en uitbreiden van de functionaliteit die beschikbaar is voor kranten binnen het Europeana Collections-platform.