Dwar xogħlijiet li ma jsirux fil-kummerċ
Ħafna istituzzjonijiet tal-wirt kulturali madwar l-Ewropa għandhom kollezzjonijiet kbar ta’ xogħlijiet li għandhom valur kulturali għoli, iżda li m’għadx għandhom (jew qatt ma kellhom) valur kummerċjali. Minħabba li dawn ix-xogħlijiet xorta jistgħu jkunu taħt id-drittijiet tal-awtur, l-istituzzjonijiet jeħtieġ li jitolbu permess biex jagħmluhom disponibbli għall-pubbliku. L-identifikazzjoni u l-kisba ta’ tali permess mid-detenturi kollha tad-drittijiet jeħtieġu investiment fir-riżorsi li l-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali mhux dejjem jistgħu jagħmlu. Minħabba r-riskju ta’ ksur tad-drittijiet tal-awtur, dawn ix-xogħlijiet spiss jibqgħu mhux disponibbli għall-pubbliku.
Madankollu, l-artikoli tax-xogħlijiet li mhumiex fis-suq fid-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Awtur fis-Suq Uniku Diġitali (adottata mill-Unjoni Ewropea f’Mejju) jipprovdu qafas legali li jneħħi l-ħtieġa għal awtorizzazzjoni tad-drittijiet individwali għal xogħlijiet li mhumiex fis-suq. Istituzzjoni tal-wirt kulturali se tkun tista’ tagħmel xogħlijiet disponibbli għall-pubbliku taħt eċċezzjoni għad-drittijiet tal-awtur jew ftehim ta’ liċenzja konkluż ma’ organizzazzjonijiet ta’ mmaniġġjar kollettiv (entitajiet li jiġbru d-dħul mid-drittijiet tal-awtur f’isem l-awturi). Jekk ma teżisti l-ebda organizzazzjoni bħal din għat-tip ta’ xogħol li jista’ jagħti liċenzji biex ix-xogħlijiet isiru disponibbli online, tapplika eċċezzjoni għad-drittijiet tal-awtur.
Jekk trid tifhem id-dettalji, agħti daqqa t’għajn lejn l-ispjegatur ta’ Paul Keller jew lejn il-Gwida tal-Komunia għall-Implimentazzjoni tad-Direttiva.
Id-Dispożizzjoni fil-livell nazzjonali
Il-Provvista ta’ Xogħlijiet Mhux Kummerċjali fl-aħħar mill-aħħar se tagħmilha aktar faċli għall-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali biex jiddiġitalizzaw u jikkondividu xogħlijiet li mhumiex fis-suq, iżda ħafna mis-suċċess ta’ dawn ir-regoli l-ġodda jiddependi fuq x’jiġri f’kull pajjiż. Dawk li jfasslu l-liġijiet nazzjonali jistgħu jiddeċiedu li jibdluha f’dispożizzjoni restrittiva (u kważi inutilizzabbli), jew pjuttost waħda li twieġeb b’mod effettiv għall-ħtiġijiet tas-settur tal-wirt kulturali.
B’mod kruċjali, tista’ tkun parti minn dan it-teħid ta’ deċiżjonijiet: id-Direttiva tistabbilixxi li l-gvernijiet iridu jikkonsultaw lill-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali (fost l-oħrajn) dwar is-suġġett tax-xogħlijiet barra mill-kummerċ billi jorganizzaw djalogi mal-partijiet ikkonċernati. Dawn huma ċ-ċans tiegħek li tgħid lill-gvern tiegħek x'inhu importanti għalik fir-rigward tax-xogħlijiet barra mill-kummerċ.
Li tkun parti mid-Djalogi mal-Partijiet Ikkonċernati
Id-Direttiva l-ġdida dwar id-Drittijiet tal-Awtur (agħti ħarsa lejn l-Artikolu 11!) tiddikjara li l-gvernijiet iridu, “jikkonsultaw lid-detenturi tad-drittijiet, lill-organizzazzjonijiet ta’ mmaniġġjar kollettiv u lill-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali f’kull settur qabel ma jistabbilixxu rekwiżiti speċifiċi” biex jiddeċiedu x’inhu xogħol barra mill-kummerċ, u jorganizzaw diskussjonijiet regolari speċifiċi għas-settur, “biex irawmu r-rilevanza u l-użu” tal-liċenzji għal xogħlijiet barra mill-kummerċ. F’termini inqas tekniċi, dan ifisser li l-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali jeħtieġ li jiġu kkonsultati dwar kif jiddefinixxu x’inhu xogħol barra mill-kummerċ, u għandhom jiġu mistiedna għal diskussjonijiet dwar kif il-liċenzji jsiru adegwati u sinifikanti.
Il-gvern (il-korp tiegħu responsabbli għad-drittijiet tal-awtur, bħall-Ministeru tal-Kultura jew tal-Ġustizzja) għandu jestendi l-istediniet għall-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali biex jipparteċipaw f’dawn id-diskussjonijiet. Jekk ma tirċevix waħda, ikkuntattja lill-awtoritajiet rilevanti biex tesprimi l-interess tiegħek. Li tagħmel dan qabel dan il-proċess huwa fi kwalunkwe każ idea tajba biex tiżgura li l-gvern jafek.
Qabel dawn id-diskussjonijiet, ħu nota ta' dan li ġej:
- Int parti interessata! L-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali huma meqjusa b’mod ċar bħala partijiet ikkonċernati mid-Direttiva, li tistabbilixxi wkoll li dawn id-diskussjonijiet se jsiru fuq bażi speċifika għas-settur. M'hemm l-ebda limitu dwar kemm istituzzjonijiet (għal kull settur jew b'mod ġenerali) jistgħu jkunu parti mid-diskussjoni - aktar u aktar, il-merrier!
- Ipprepara l-argumenti tiegħek. Din hija verità skomda: Int trid tgħaddas ftit fid-dettalji tad-drittijiet tal-awtur. Agħti ħarsa lejn il-leġiżlazzjoni attwali u lejn id-dispożizzjonijiet il-ġodda dwar ix-xogħlijiet li mhumiex fis-suq (l-Artikoli8 sa 11 tad-Direttiva jew il-parti tal-Linji Gwida Komuni dwar ix-xogħlijiet li mhumiex fis-suq). Mistoqsijiet kruċjali li għandhom jiġu kkunsidrati jinkludu: X’inhu l-isforz biex jiġi ddeterminat jekk xogħol huwiex fil-kummerċ li jitqies raġonevoli? Ix-xogħlijiet taħt self fit-tul jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet? X’inhi organizzazzjoni ta’ mmaniġġjar kollettiv rappreżentattiva biżżejjed? X’inhuma l-elementi li jagħmluhom rappreżentattivi ta’ settur speċifiku wieħed tal-ħolqien, u ta’ ċerti drittijiet? X’jiġri jekk organizzazzjoni ta’ mmaniġġjar kollettiv tkun rappreżentattiva biżżejjed, iżda n-negozjati ma’ istituzzjoni tal-wirt kulturali ma jirnexxux u l-liċenzja ma tingħatax?
- Lesti ruħek biex tinnegozja l-liċenzji. Se jkun hemm ukoll diskussjonijiet prattiċi dwar il-liċenzjar. Il-kundizzjonijiet proposti huma ġusti? Diffiċli taqbel magħhom? Dan huwa l-post biex niddiskutu dan. Kun lest li tiltaqa’ ma’ xi fehmiet b’saħħithom u li tinnegozja. Għal darb’oħra, tista’ ssib xi suġġerimenti u aktar dettalji fil-Gwida tal-Komunia għall-Implimentazzjoni tad-Direttiva.
Il-professjonisti tal-wirt kulturali f’kull pajjiż jeħtieġ li jkunu involuti f’dawn il-konsultazzjonijiet biex isibu t-tweġibiet. L-iżgurar li jkun hemm fis-seħħ dispożizzjonijiet adegwati u li l-leġiżlazzjoni tkun ċara u simplifikata, se jiffaċilita l-użu u l-interpretazzjoni tal-liġi wara.
Bħala professjonisti tal-wirt kulturali, għandek l-opportunità li tressaq l-esperjenza prattika tiegħek u t-taqbidiet ta’ kuljum biex tittratta xogħlijiet li mhumiex fis-suq u l-awtorizzazzjoni tad-drittijiet tal-awtur. Int, aħjar minn ħaddieħor, tista 'tiġġudika liema soluzzjoni tkun l-aktar xierqa.
Jekk għandek xi mistoqsijiet, jew jekk kont diġà parti minn dawn id-diskussjonijiet u tixtieq taqsamhom ma’ oħrajn, ikkuntattjana.