COVID-19, an oidhreacht chultúrtha agus an t-oideachas
Tá géarchéim COVID-19 tar éis cur isteach ar go leor dár seannósanna, agus tá dúshláin nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo roimh earnálacha an chultúir agus an oideachais. Idir spásanna fisiciúla a dhúnadh síos agus dul i dteagmháil le lucht féachana ar líne, b’éigean do na hearnálacha sin céimeanna tapa a thabhairt i dtreo an chlaochlaithe dhigitigh tráth a d’fhéadfadh sé nach raibh an acmhainneacht agus an gá le hoidhreacht chultúrtha dhigiteach san oideachas níos mó riamh.
Tá go leor oibre déanta cheana féin chun rochtain ar bhailiúcháin dhigiteacha a chur ar fáil lena n-úsáid san oideachas (féachar Europeana Classroom). Ach in ainneoin seo, nó níos dóichí mar gheall air, tá níos mó fós ann is féidir a dhéanamh chun bailiúcháin ar líne a chur in oiriúint don oideachas.
Cás-staidéar ‘Oiriúnach don Oideachas’
Chun comhar a spreagadh idir daoine atá ag obair i réimsí an oideachais agus na hoidhreachta cultúrtha, tá cás-staidéar curtha ar fáil ag EuroClio ina dtugtar léargas ar úsáid bailiúchán ar líne d’oideoirí agus ag oideoirí. Tá an cás-staidéar bunaithe ar obair a rinne EuroClio, staraithe agus oideachasóirí staire óna líonra, a d’oibrigh chun os cionn 1,000 foinse ó Europeana a aimsiú agus a chur i láthair i mbreis agus 60 bailiúchán foinse, atá ar fáil ag Historiana, ardán ar líne EuroClio.
Is é is aidhm don chás-staidéar cabhrú le hinstitiúidí oidhreachta cultúrtha tuiscint a fháil ar a bhfuil á lorg ag oideoirí agus bailiúcháin ar líne á gcuardach acu, agus conas a n-ábhar a dhéanamh níos inrochtana don oideachas. Is féidir leis na léargais seo cabhrú leis an ord a mholadh inar féidir píosaí ó bhailiúcháin a dhigitiú agus cabhrú le hinstitiúidí smaoineamh ar bhacainní ar rochtain a laghdú.
Príomhthorthaí
Fuarthas amach sa chás-staidéar, chun an oidhreacht dhigitithe a úsáid sa chleachtas, go dteastaíonn foinsí ábhartha ó oideoirí chomh maith le faisnéis shoiléir mhionsonraithe faoi na foinsí sin agus faoina gcóipcheart. Tar éis an tsaoil, is féidir leis an dá fhachtóir seo rogha a dhéanamh chun foinse a úsáid. Ach conas is féidir le hinstitiúidí oidhreachta cultúrtha freastal ar na héilimh sin agus an fhaisnéis sin a chur ar fáil d’oideoirí ar an mbealach is simplí is féidir?
Foinsí ábhartha
Cé go n-athraíonn an fhéidearthacht do mhúinteoirí iniúchadh a dhéanamh ar ábhair a roghnaítear ina n-aonar, tá an chuid is mó díobh srianta ag curaclam (náisiúnta). Ciallaíonn sé sin gur dócha go ndéanfaidh múinteoirí agus oideoirí bailiúcháin ar líne a bhrabhsáil le smaoineamh ar leith ar a bhfuil á lorg acu. Ina theannta sin, is minic nach mbíonn an t-am ag múinteoirí bailiúchán a iniúchadh go hiomlán, nó b'fhéidir nach mbeadh siad ar an eolas faoi na foinsí atá ar fáil.
Chun cabhrú leo sa phróiseas sin, is féidir le hinstitiúidí oidhreachta cultúrtha tosú trí thaighde a dhéanamh ar churaclaim oideachais ábhartha agus trína chinntiú go gcuirtear foinsí a bhaineann leo ar fáil i mbailiúchán ar líne (gan teorannú ar na bailiúcháin níos leithne a bheith mar thoradh air sin). B'fhéidir gur straitéis mhaith é d'ábhar a choimeád de réir téamaí agus ábhair níos leithne ionas gur féidir le múinteoirí d'ábhar go léir a bhaineann leis an gCogadh Fuar a bhrabhsáil láithreach, mar shampla, i gcliceáil amháin.
Faisnéis shoiléir agus mhionsonraithe faoin bhfoinse
Nuair a bheidh foinsí aitheanta ag múinteoirí a d’fhéadfadh a bheith ábhartha dá seomra ranga, chun go mbeidh siad in ann leas iomlán a bhaint as foinse, ní mór dóibh méid áirithe faisnéise a bheith acu faoin bhfoinse atá ar fáil, amhail dáta an chruthaithe, an t-údar agus cuspóir na foinse. Go deimhin, is féidir bríonna éagsúla a bheith ag foinse ag brath ar an gcomhthéacs, an t-am, an t-údar. Mar sin, má tá an t-eolas a bhaineann leis an bhfoinse chomh cruinn agus is féidir, beidh a fhios ag na múinteoirí níos fearr conas é a úsáid. D'fhéadfadh straitéis mhaith chun cabhrú leo smaoineamh ar an ord ina gcuireann tú faisnéis i láthair i dtuairiscí.
Deiseanna athúsáide don oideachas
Chun a chinntiú gur féidir le múinteoirí d’fhoinse a úsáid, ní mór dóibh a bheith ar an eolas go bhfuil sí ar fáil lena hathúsáid, chun críoch oideachais ar a laghad. Go deimhin, tá ráiteas cóipchirt ann, In Cóipcheart – Úsáid Oideachais Ceadaithe, a chuireann in iúl do dhaoine go bhfuil an saothar cosanta, ach a cheadaíonn go sainráite d’úsáid oideachais freisin. I gcásanna nach roghnaíonn nó nach féidir le hinstitiúidí cultúrtha ceadúnais oscailte a roghnú, is rogha mhaith eile é ‘I gCóipcheart – Úsáid Oideachais Ceadaithe’. Chomh maith lena chinntiú go bhfuil an fhaisnéis soiléir, is féidir le hinstitiúidí smaoineamh ar nasc teagmhála a chur ar fáil ar eagla go mbeadh ceisteanna níos sonraí ag múinteoirí.
Cáilíocht ‘go maith go leor’ don digitiú
Is minic a bhíonn éagsúlacht i gcáilíocht na bhfoinsí digitithe. Le haghaidh úsáide tráchtála, tá sé an-tábhachtach go bhfuil an caighdeán an-ard. Maidir le hoideachas, áfach, d'fhéadfadh na critéir a bheith difriúil. Smaoinigh ar fhoinse ina bhfuil téacs agus íomhá ina bhfuil an luach oideachais is mó ag an téacs. Sa chás sin, is féidir le hoideoirí an fhoinse a úsáid fós má tá an téacs inléite ar a laghad nuair a mhéadaítear é, nó má sholáthraíonn institiúid tras-scríbhinn nó aistriúchán an téacs sa tuairisc. Ar an mbealach sin, tá an chuid is tábhachtaí den fhoinse fós inrochtana ag an oideachasóir agus ag a gcuid mac léinn agus is féidir iad a úsáid san oideachas.
Faigh tuilleadh sonraí agus léargas breise tríd an gcás-staidéar iomlán a léamh tríd an nasc thíos.
Rinneadh an cás-staidéar mar chuid de thionscadal Europeana DSI, agus thacaigh clár na Saoráide um Chónascadh na hEorpa de chuid an Aontais Eorpaigh leis.