Dokument ta’ politika ewlieni
Il-Karta tad-Dominju Pubbliku ġiet żviluppata mill-Inizjattiva Europeana fl-2010. Hija fittxet li tħeġġeġ lill-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali li qasmu d-data tagħhom mal-Europeana biex iżommu l-istatus tad-dominju pubbliku tal-wirt kulturali fl-isfera diġitali, b’mod partikolari fl-Europeana.eu, u jiżguraw li l-wirt kulturali jkun jista’ jerġa’ jintuża bl-aktar mod wiesa’ possibbli. Minn dak iż-żmien ’l hawn aġixxiet bħala dikjarazzjoni ta’ politika siewja u mhux vinkolanti għall-Inizjattiva Europeana li tgħin biex jiġi żgurat li jkun hemm kemm jista’ jkun possibbiltajiet ta’ użu mill-ġdid għall-materjal ta’ dominju pubbliku.
Għaliex reviżjoni?
It-test tal-ewwel verżjoni tal-Karta tad-Dominju Pubbliku jirrikonoxxi l-isfidi ffaċċjati meta ġiet abbozzata għall-ewwel darba, bħal sħubijiet pubbliċi-privati li jwasslu għal kundizzjonijiet li jillimitaw l-użu mill-ġdid ta’ materjal ta’ dominju pubbliku, u prattiki minn istituzzjonijiet tal-wirt kulturali li jqiegħdu restrizzjonijiet fuq id-dominju pubbliku diġitali. Anki jekk għad fadal xi wħud minn dawn l-isfidi, matul dawn l-aħħar snin il-leġiżlazzjoni skoraġġiet formalment xi wħud minn dawn il-prattiki.
Fl-istess ħin, tfaċċaw sfidi ġodda mill-adozzjoni tal-Karta tad-Dominju Pubbliku, li jvarjaw minn sfidi legali, teknoloġiċi u soċjetali. Huwa importanti li jiġi żgurat li l-prinċipji u r-rakkomandazzjonijiet tal-Karta tad-Dominju Pubbliku tal-Europeana jirrikonoxxuhom u jindirizzawhom, sabiex tkun tista’ tkompli tissodisfa l-funzjoni tagħha għall-Inizjattiva Europeana.
Dwar il-proċess ta’ rieżami
It-Task Force tal-Artikolu 14 bdiet rieżami tal-Karta tad-Dominju Pubbliku tal-Europeana fil-bidu tal-2024. Wara diversi diskussjonijiet fi ħdan it-Task Force u mal-Grupp ta’ Tmexxija tal-Komunità dwar id-Drittijiet tal-Awtur, ġie kondiviż xi għarfien inizjali mal-parteċipanti fl-Avveniment ta’ Jum id-Dominju Pubbliku tal-2024 fi Brussell.
Sabiex ikompli jinġabar il-feedback, fl-20 ta’ Ġunju 2024 ġiet organizzata sessjoni tal-ħinijiet tal-uffiċċju tad-drittijiet tal-awtur. Matul is-sessjoni, Maarten Zeinstra (IP Squared) u Brigitte Vézina (Creative Commons), li qed imexxu l-isforzi ta’ rieżami, ikkondividew sfidi “ġodda” identifikati, u evalwaw dawk diġà previsti fil-Karta.
Il-Karta tad-Dominju Pubbliku tal-Europeana tal-2025
Wara analiżi tal-Karta tad-Dominju Pubbliku tal-2010 u fehim tal-isfidi attwali għad-dominju pubbliku, ir-rieżaminaturi qiesu li l-Karta kienet it-test taż-żmien, bi prinċipji li għadhom validi. Saru xi modifiki.
L-ewwel nett, żdied prinċipju li jiġbed l-attenzjoni għar-rwol tal-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali mat-tliet prinċipji li diġà kienu rikonoxxuti, u l-lingwaġġ tal-prinċipji l-oħra ġie kemxejn modifikat.
It-tieni, id-definizzjoni tad-dominju pubbliku ġiet żviluppata u kemxejn estiża biex iġġib ċarezza fil-modi multipli li bihom l-informazzjoni tista’ tinftiehem bħala li tinsab fid-dominju pubbliku.
It-tielet, saru żidiet sostanzjali fit-taqsima li qabel kienet tipprovdi “linji gwida għall-preservazzjoni tal-funzjoni tad-Dominju Pubbliku”. Dawn inbidlu f’“azzjonijiet” sabiex tinġibed l-attenzjoni għall-ħtieġa li l-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali jistabbilixxu ċerti miżuri. Dawn jinkludu l-ħtieġa li l-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali jippromwovu kontra tentattivi biex jiġi rikostitwit jew jinkiseb kontroll esklużiv u/jew mhux dovut fuq xogħlijiet ta’ dominju pubbliku; jevitaw li jidħlu f’kuntratti li jillimitaw l-użu mill-ġdid ta’ materjal ta’ dominju pubbliku; timmarka l-materjali tad-dominju pubbliku b’mod sistematiku, rigoruż u preċiż; jibbilanċjaw id-dominju pubbliku ma’ interessi oħra; u jipprovdu riproduzzjonijiet u metadata ta’ kwalità għolja u li jistgħu jerġgħu jintużaw, fost l-oħrajn.
U fl-aħħar nett, l-istruttura tal-karta ġiet kemxejn modifikata, biex tibda b’definizzjoni tad-dominju pubbliku, segwita minn sett ta’ prinċipji, linji gwida, u sfond fl-aħħar nett.
Skopri aktar
Nistednuk taqra t-test tal-Karta tad-Dominju Pubbliku tal-2025, u l-materjal ta’ sfond li jwassal għaliha. Jekk għandek xi input, jew tixtieq tappoġġa t-traduzzjoni tal-karta tad-dominju pubbliku tal-2025 għal-lingwa tiegħek, jekk jogħġbok ikkuntattja lil [email protected].