Centrum Dziedzictwa Europejskiego było gospodarzem „Dialogów na temat dziedzictwa: Seminarium internetowe poświęcone dziedzictwu kulturowemu na rzecz regeneracyjnej transformacji cyfrowej w krajach sąsiadujących z UE, które odbyło się w listopadzie. Wydarzenie to, prowadzone przez Fundację Europeana, było częścią inicjatywy „Heritage Horizons: Europeana Project Week”i zgromadziła około 250 uczestników. Wywołało to intensywne rozmowy na temat tego, w jaki sposób nasi koledzy z regionu sąsiadującego z UE zbliżają się do transformacji cyfrowej, ekologicznej i społecznej Europy.
Po pierwszym wydarzeniu poświęconym demokracji i włączeniu społecznemu w ramach drugiego dialogu poświęconego dziedzictwu skupiono się na transformacji cyfrowej, podkreślając wartości odpowiedzialności społecznej i środowiskowej. Podczas webinarium zbadano, w jaki sposób zasady te mogą wzmocnić pozycję sektora dziedzictwa kulturowego w krajach sąsiadujących z UE, aby mógł on rozwijać się i wypełniać swoją misję publiczną w erze cyfrowej. Podkreślono w nim również możliwości ogólnoeuropejskiej współpracy wykraczającej poza granice obecnego członkostwa w UE.
Inspirując się wezwaniem do działania Europejskiego Centrum Dziedzictwa pt. „Championing a responsible digital transition for and with cultural heritage”, dyskusje koncentrowały się na pracy partnerów partnerskich w Ukrainie, Mołdawii, na Bałkanach Zachodnich i na Kaukazie. Seminarium internetowe zostało zorganizowane przez Fundację Europeana i Europa Nostra w ramach finansowanego przez UE projektu pilotażowego European Heritage Hub.
Ustawianie sceny
Dialogi na temat dziedzictwa rozpoczęły się od inspirującego przesłania Sofie Taes, wiceprzewodniczącej zarządu stowarzyszenia Europeana Network i przewodniczącej grupy roboczej ds. inicjatywy Europeana na rzecz wspierania cyfrowego dziedzictwa kulturowego Ukrainy. W swoich uwagach powitalnych podkreśliła znaczenie współpracy i pracy jako sieć. Podzieliła się bieżącymi wysiłkami podejmowanymi w ramach inicjatywy Europeana i jej planami rozszerzenia zaangażowania poza UE. Albania, Serbia, Macedonia Północna i Ukraina już przekazują dane do Europeana.eu i mają indywidualnych członków w stowarzyszeniu Europeana Network Association, co pokazuje rosnącą współpracę z sąsiadami UE.
Oleksandra Veselska przedstawiła następnie projekt języka krymskotatarskiego, który zdobył nominację do nagrody Europeana Digital Heritage podczas Hatathon 2024. Opowiedziała o tym, jak grupa wolontariuszy pracuje nad zachowaniem języka krymskiego - uznanego przez UNESCO za poważnie zagrożony - w erze cyfrowej. Napotkane wyzwania obejmują niedobór lingwistów komputerowych specjalizujących się w językach tubylczych, luki pokoleniowe w umiejętnościach cyfrowych i znajomości języków oraz przeszkody związane z wojną i zawodem. Mimo to Oleksandra dostrzegła możliwości, takie jak odporność i zaangażowanie społeczności, a także ekspozycja krajowa i międzynarodowa. „Wyzwania te tylko podsycają naszą determinację, aby zapewnić, że język nie tylko przetrwa, ale także będzie się rozwijał” – dodała. Dowiedz się więcej o projekcie.
W swoich uwagach w imieniu Komisji Europejskiej Georg Häusler, dyrektor ds. kultury, kreatywności i sportu w DG ds. Edukacji i Kultury, podkreślił znaczenie transformacji cyfrowej w kierunku dziedzictwa kulturowego i wyraził uznanie dla Centrum za zaangażowanie sąsiedztwa UE w tę kluczową dyskusję: „Centrum stało się podstawą do dyskusji na temat dziedzictwa na szczeblu ogólnoeuropejskim”. Podkreślił pozytywny wpływ technologii cyfrowych w wielu obszarach - od przeciwdziałania zmianie klimatu po poprawę ochrony i interaktywne angażowanie odbiorców, ale także podkreślił wyzwania, które musimy wspólnie pokonać, takie jak wysokie koszty dostępu do technologii, przepaść cyfrowa i dominacja kilku dostawców technologii.
Dyskusja panelowa na temat transformacji cyfrowej w sąsiedztwie UE
W dyskusji panelowej wzięli udział Hulé Kechichian, starszy kierownik projektu w Centrum TUMO na rzecz Technologii Kreatywnych w Armenii, Senada Demirović Habibija, przewodniczący Stowarzyszenia Domów Miejskich IDEAA w Bośni i Hercegowinie oraz moderatorka Vesna Marjanovic, sekretarz generalna Europa Nostra Serbia. Rozmowa dotyczyła transformacji cyfrowej w dziedzinie dziedzictwa kulturowego w Bośni i Hercegowinie oraz Armenii, a szerzej w sąsiedztwie UE.
Paneliści dyskutowali o utrzymującej się przepaści cyfrowej między państwami UE a państwami spoza UE oraz o tym, w jaki sposób może ona kształtować przyszłe możliwości współpracy. Podkreślili, że pomimo wyzwań, takich jak ograniczona wiedza fachowa, zasoby, kwestie społeczno-polityczne i brak wspólnego rynku, takiego jak UE, powinniśmy postrzegać tę lukę jako „pomost cyfrowy”, a nie przepaść. Ta zmiana perspektywy zachęca do współpracy w zakresie dziedzictwa opartego na technologiach cyfrowych oraz do tworzenia szerszej, ogólnoeuropejskiej publiczności zajmującej się dziedzictwem. Podkreślili również możliwości wspierania innowacji poprzez wymianę, a na obszarach ogarniętych konfliktami – wykorzystanie dziedzictwa cyfrowego, aby pomóc utorować drogę do trwałego pokoju.
Badanie potrzeb, wyzwań i możliwości związanych z transformacją cyfrową
Uczestnicy zostali podzieleni na dwie sale dyskusyjne, aby umożliwić aktywną dyskusję na temat potrzeb, wyzwań i możliwości związanych z transformacją cyfrową. Uczestniczyli w nich moderatorzy: Amra Hadžimuhamedović, dyrektor Centrum Dziedzictwa Kulturowego, Forum Międzynarodowe Bośnia i Hercegowina oraz Jolan Wuyts z Fundacji Europeana.
Każda grupa została zainicjowana przez inspirujący starter do rozmowy. W pierwszej grupie Ines Vodovipec, zastępca dyrektora Biblioteki Narodowej i Uniwersyteckiej Słowenii oraz członek stowarzyszenia Europeana Network Association, podzielił się spostrzeżeniami na temat tego, w jaki sposób Grupa Krajowa Europeana w Słowenii współpracuje z Armenią i Macedonią Północną w zakresie inicjatyw transformacji cyfrowej. W drugiej grupie Olena Zenchenko z Muzeum Sztuki Skradzionej na Ukrainie podzieliła się tym, jak to wirtualne muzeum oferuje cyfrowe kopie obiektów dziedzictwa kulturowego, które zostały zniszczone lub skradzione przez rosyjskich okupantów.
Następnie uczestnicy zebrali się ponownie na posiedzeniu plenarnym, aby podzielić się swoimi doświadczeniami i najważniejszymi wnioskami. Po webinarium zostanie sporządzony krótki raport na podstawie tych dyskusji. Przyczyni się do szerszych działań projektowych, takich jak zalecenia polityczne skierowane do nowo wybranych instytucji UE, w celu należytego zaangażowania i stymulowania wymiany z krajami sąsiadującymi z UE.
Zamknięcie i kolejne kroki
Sneška Quaedvlieg-Mihailović, sekretarz generalna Europa Nostra i kierownik projektu Centrum Dziedzictwa Europejskiego, wygłosiła uwagi końcowe i przedstawiła kolejne kroki. Podkreśliła znaczenie ogólnoeuropejskiej współpracy z krajami sąsiadującymi z UE, podkreślając wspólną europejską przestrzeń kulturalną, w której dziedzictwo może odgrywać kluczową rolę w stawianiu czoła wyzwaniom, takim jak sytuacje konfliktowe lub pokonfliktowe, oraz związanym z nimi problemom społecznym. „Chcemy nie tylko eksportować, ale także importować wiedzę fachową, kreatywność i determinację z krajów sąsiadujących do UE. Partnerstwa transformacyjne potrzebują równości, a Centrum jest mocno zaangażowane w realizację tej wizji” – powiedziała.
Zapowiedziała również kolejne seminarium internetowe poświęcone dialogom na temat dziedzictwa, które odbędzie się na początku 2025 r. i będzie poświęcone dziedzictwu kulturowemu na rzecz zrównoważonej i dostosowanej do przyszłych wyzwań Europy, w związku z obecnością Centrum Dziedzictwa Europejskiego na COP29 w Baku (Azerbejdżan). Wkrótce rozpocznie się rejestracja, zapisz się do biuletynu Europejskiego Centrum Dziedzictwa, aby otrzymywać najnowsze aktualizacje.
Przeżyj na nowo dialogi o dziedzictwie
Obejrzyj pełne nagranie Dialogów Dziedzictwa i przeżyj inspirujące dyskusje!
Chcesz wiedzieć więcej?
Dołącz do Forum Społecznego Europejskiego Centrum Dziedzictwa, aby kontynuować rozmowę, i bądź na bieżąco, aby uzyskać więcej informacji na temat kolejnych dialogów na temat dziedzictwa, „Dziedzictwo kulturowe na rzecz zrównoważonej i dostosowanej do przyszłych wyzwań Europy” w 2025 r.!
Możesz również śledzić Europejskie Centrum Dziedzictwa w mediach społecznościowych.