Heel erg bedankt dat je met ons hebt gesproken! Wat kun je ons vertellen over de geschiedenis van het Zwarte Archief?
The Black Archives, gevestigd in Amsterdam, is een historisch archief met een unieke collectie boeken, documenten, foto's, audiovisueel materiaal en artefacten, die de erfenis zijn van zwarte Nederlandse schrijvers, wetenschappers en activisten. Het documenteert de geschiedenis van zwarte emancipatiebewegingen en individuen in Nederland. Momenteel bestaat het archief uit meer dan 10.000 items over de geschiedenis van mensen van Surinaamse of Afrikaanse afkomst in Nederland.
We willen gesprekken, activiteiten en literatuur inspireren vanuit zwart en andere perspectieven die vaak elders over het hoofd worden gezien. De collecties zijn bedoeld als uitgangspunt dat kan groeien door donaties en samenwerkingen met anderen. Op deze manier wordt zwarte literatuur, kennis en informatie toegankelijk gemaakt voor studie en onderzoek. Op basis van deze collecties ontwikkelen we tentoonstellingen, publieke programma's en andere educatieve activiteiten om verborgen en vergeten geschiedenissen te delen.
Voor ons is het noodzakelijk om de zwarte (Nederlandse) geschiedenis zichtbaar te maken, omdat we deze vanuit ons perspectief op een niet-Eurocentrische manier willen delen. Onze geschiedenis is bijna altijd geschreven zonder ons, zelden met ons.
Op welke projecten richt u zich momenteel?
Bij The Black Archives werken we aan archivering, gemeenschapswerk en sociale rechtvaardigheid door middel van verschillende activiteiten. Naast archivering gebruiken we educatieve evenementen en kunst als een manier om onze bevindingen en informatie te delen. Momenteel werken we aan onze tentoonstelling “Facing Blackness” om na te denken over 10 jaar vreedzame demonstraties tijdens de anti-zwarte pietbeweging die in 2011 van start ging. In onze huidige antiracismebeweging dient het blackface karakter zwarte piet (Zwarte Piet) als symbool in de strijd tegen institutioneel racisme in Nederland. We wilden de racistische figuur plaatsen in een historische context van koloniale beelden die al vele eeuwen in onze samenlevingen circuleren. Naast onze focus op raciale beelden die in Nederland en in andere Europese landen worden geproduceerd, zullen we de lange traditie van verzet tegen zwarte piet en racisme in Nederland laten zien, die vaak wordt vergeten.
Heeft digitale technologie, praktijken of betrokkenheid een rol in dit werk? Welke uitdagingen hebt u ondervonden bij het vinden, onder de aandacht brengen en digitaliseren van zwart cultureel erfgoed?
Zeker weten! Digitale technologie is de sleutel tot gesprekken tussen archivarissen over hoe cultureel erfgoed duurzaam kan worden gearchiveerd. Hoewel The Black Archives een fysieke ruimte heeft binnen het Surinaamse historische gebouw van Vereniging Ons Suriname, dat in 2019 haar 100-jarig bestaan vierde, zijn onze collecties nog niet volledig gedigitaliseerd. Onze grootste uitdaging is financiering - archiveren en digitaliseren is een ander duur onderdeel. We streven er echter naar onze collecties te digitaliseren om verborgen, vergeten en tot zwijgen gebrachte geschiedenissen te delen vanuit niet-westerse perspectieven.
Kunt u ons een voorbeeld geven van een digitaal project waaraan u heeft gewerkt?
We hebben veel van de protestborden die demonstranten tijdens de Black Lives Matter-demonstraties in 2020 in heel Nederland hebben achtergelaten, gedigitaliseerd. Kort daarna werd een online collectie van deze tekens opgericht om een belangrijk moment in de geschiedenis te archiveren en de protesten en hun bredere sociaal-politieke context van 2020 te herdenken. De collectie heeft een grassroots en community-based aanpak - mensen kunnen suggesties of correcties doen. Op dezelfde website kunnen bezoekers ook zoeken en donaties van racistische memorabilia toevoegen en meer gearchiveerde objecten vinden. Dit helpt ons te herkennen hoe alledaagse voorwerpen koloniale structuren produceren. Om een archiveringsproject uit te voeren dat toegankelijk en community-based is, is financiering cruciaal, maar nog steeds uitdagend. Ontdek de collectie.
Wat is vanuit jouw perspectief het belang van het digitaliseren van deze materialen in het Zwarte Archief Amsterdam?
We willen onze geschiedenis beschikbaar maken voor onze eigen gemeenschap en de bredere samenleving. Al op jonge leeftijd merkten we dat we nauwelijks leerden wat Surinaamse (en andere) gemeenschappen (vanuit een kritisch perspectief) naar Nederland bracht op scholen en universiteiten. Er is een groot misverstand dat migratie en reizen een eenrichtingsproces waren en een fenomeen dat vrij recent is. Er is echter een grotere migratiegeschiedenis tussen Europa en de rest van de wereld met kolonialisme, handel en onderdrukking. We moeten het verleden kennen om onze huidige samenlevingen te begrijpen. Methoden zoals digitalisering helpen ons om kennis en informatie te delen en een beter gesprek te voeren over deze onderwerpen.
Hebt u ook vastgesteld dat er sprake is van een onevenredige erkenning van de prestaties en geschiedenis van zwarte vrouwen in collecties? Zo ja, waarom denk je dat dat is en heb je hier ook mee geworsteld in je collecties?
In gesprekken over sociale rechtvaardigheid en racisme vergeten we vaak hoe zwarte mensen en mensen van kleur ook meerdere vormen van discriminatie ervaren, zoals transfobie, heteroseksualiteit en seksisme. Dit vertaalt zich in zwarte (trans/queer) vrouwen die in verschillende gemeenschappen het zwijgen worden opgelegd (zie de theorie van drievoudige onderdrukking van Claudia Jones). Gezien de hiërarchische en sociale ordes van de huidige samenlevingen, zijn zelfs onze archieven niet immuun voor dergelijke structuren.
Als we het probleem echter niet erkennen, is er geen ruimte om met oplossingen te komen. Bij The Black Archives is het belangrijk om te erkennen dat zwarte gemeenschappen en gemeenschappen van kleur rijk zijn aan diversiteit, cultuur en intellectualiteit.
Welke stappen kunnen instellingen voor cultureel erfgoed nemen om de zwarte geschiedenis in hun eigen collecties te erkennen, aan de oppervlakte te brengen en te benadrukken?
Als we het probleem niet erkennen, is er geen ruimte voor oplossingen. Als instellingen voor cultureel erfgoed is het belangrijk om te begrijpen dat diverse organisaties, teams en collecties zorgen voor een gezondere en veiligere samenleving voor iedereen. Veranderingen moeten structureel zijn en structurele veranderingen hebben financiële steun nodig. Binnen Europese landen zijn de financiën vaak geen probleem, maar veeleer waar we prioriteit aan geven. Diversiteit wordt nog steeds veel gezien als een last, in plaats van een langetermijninvestering om een betere wereld te maken.