W większości krajów europejskich organizacje galeryjne, biblioteczne, archiwalne i muzealne (GLAM) dokładają starań, aby zapewnić swoim członkom wsparcie w zakresie praw autorskich. Prace te nie zawsze jednak mają miejsce we wszystkich sektorach, nawet jeśli borykają się one z podobnymi problemami. Holenderska grupa robocza ds. praw autorskich oferuje przykład tego, jak organizacje GLAM mogą współpracować w zakresie praw autorskich, a w tym poście Annemarie Beunen, prawniczka zajmująca się prawami autorskimi w Bibliotece Narodowej Holandii, i Maartje Hülsenbeck, prawniczka zajmująca się prawami autorskimi w Holenderskim Instytucie Dźwięku i Wizji (współprzewodniczący grupy) dzielą się pewnymi spostrzeżeniami na temat tego, jak to działa.
Kiedy, w jaki sposób i dlaczego utworzono holenderską grupę roboczą ds. praw autorskich?
Poprzednik grupy powstał około 2009 roku. Została ustanowiona, aby być na bieżąco ze zmianami prawnymi dotyczącymi inicjatyw masowej digitalizacji podejmowanych przez instytucje dziedzictwa kulturowego (CHI). Mniej więcej w tym samym czasie w Niderlandach, w celu wyczyszczenia utworów chronionych prawem autorskim, aby udostępnić je online, prowadzono projekty pilotażowe w zakresie cyfryzacji, w których wykorzystano nowe umowy o rozszerzonej licencji zbiorowej (ECL) z organizacjami zbiorowego zarządzania (CMO).
Około 2011 r. poprzednik ten został przekształcony w (większą) nieformalną krajową grupę roboczą ds. praw autorskich. Obecnie składa się z 20 osób z CHI, które zajmują się prawami autorskimi w swojej codziennej pracy, w tym kilku prawników. Pochodzą one z archiwów (w tym z Archiwów Narodowych Niderlandów i Holenderskiego Instytutu Dźwięku i Wzroku), muzeów (w tym z Muzeum Filmowego EYE) i bibliotek (BibliotekiUniwersyteckie w Lejdzie i Biblioteka Narodowa Niderlandów).
Raz na dwa miesiące staramy się spotykać twarzą w twarz w innej instytucji „członkowskiej”, gdzie na początku spotkania otrzymujemy wprowadzenie na temat kwestii związanych z prawami autorskimi.
Jakie są Państwa zdaniem korzyści z rozwiązania problemów związanych z prawami autorskimi w różnych sektorach?
Biblioteki, muzea i archiwa mają wspólne interesy, a połączenie sił zdecydowanie nadaje naszemu lobbingowi praw autorskich większą wagę. Ponadto europejskie prawo autorskie z wyjątkami dla instytucji dziedzictwa kulturowego również traktuje nas jako jedną grupę, co sprawia, że współpraca jest logiczna.
Czy grupa współpracuje z decydentami politycznymi?
Tak, mamy. Na potrzeby konsultacji publicznych dotyczących praw autorskich nasza grupa przygotowuje wzory tekstów do składania wniosków, które następnie mogą być powszechnie przedkładane przez organizacje patronackie bibliotek, muzeów i archiwów oraz poszczególne CHI. Nasze obecne wysiłki koncentrują się głównie na wdrażaniu przez Niderlandy dyrektywy w sprawie praw autorskich na jednolitym rynku cyfrowym, a kiedy rząd opublikował konsultacje publiczne na ten temat, postępowaliśmy zgodnie z tym procesem. Pomogło to kilku instytucjom poczuć się gotowymi do zaangażowania się, a także do zgłaszania uwag.
Opowiedz nam więcej o dyskusjach na temat dyrektywy w Holandii.
Podgrupa z przedstawicielami organizacji patronackich bibliotek, muzeów i archiwów udała się do Ministerstwa Sprawiedliwości (odpowiedzialnego za prawa autorskie i wdrażanie dyrektywy) oraz do Ministerstwa Kultury w celu omówienia projektu ustawy CDSM. Przygotowany przez nas wniosek konsultacyjny został dokładnie przeanalizowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a kilka uwag zostało uwzględnionych. CHI zostały formalnie uznane za jedną z pięciu grup zainteresowanych stron, z którymi Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi rozmowy w tym procesie. Dzięki temu mogliśmy wypowiedzieć się na temat poufnych wersji ustawy wdrożeniowej, którą przekazało nam Ministerstwo.
Oprócz najistotniejszych przepisów dyrektywy poruszamy również takie tematy jak portal Out Of Commerce Works (OOCW) Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej, a także apelujemy o holenderskie przepisy umożliwiające zbieranie danych w internecie w celu wzbogacenia naszych zbiorów. Biblioteki, muzea i archiwa wezmą również udział w nadchodzących dialogach z zainteresowanymi stronami na temat OOCW oraz eksploracji tekstów i danych (TDM). Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje się obecnie do zlecenia odrębnego badania w sprawie naszego wniosku o rozwiązanie legislacyjne, aby umożliwić zbieranie w Internecie utworów chronionych prawem autorskim w celu zachowania holenderskiej historii Internetu.
Jakie inne czynności wykonujecie jako grupa?
Podgrupa naszej grupy roboczej opracowuje obecnie model podejmowania decyzji w sprawie praw autorskich (dla holenderskiej sieci dziedzictwa cyfrowego),aby umożliwić CHI ocenę statusu praw autorskich utworów znajdujących się w ich zbiorach w celu podjęcia decyzji, czy i w jaki sposób można je umieścić w internecie.
Omawiamy również rozsądne działania w przypadku, gdy CHI otrzyma roszczenie dotyczące praw autorskich, i uważnie śledzimy procesy sądowe dotyczące praw autorskich przeciwko CHI. Informacje te udostępniamy na zamkniętej platformie internetowej.
Oczywiście dążymy do wdrożenia w Holandii dyrektywy CDSM, która optymalnie służy bibliotekom, muzeom i archiwom. Aby uzyskać więcej informacji, należy skontaktować się z Annemarie Beunen.