Kunnen werken en gegevens worden gedolven om een algoritme te trainen zonder de rechthebbenden om toestemming te vragen?
Onze sessie begon met een overzicht van de nieuwe wettelijke waarborgen die tekst- en datamining (TDM) mogelijk maken zonder de noodzaak om rechthebbenden om toestemming te vragen. Deze waarborgen zijn in 2019 ingevoerd bij de richtlijn auteursrecht in de digitale eengemaakte markt (CDSM) op grond van de artikelen 3 en 4. De CDSM-richtlijn geeft geen specifieke definitie van TDM, maar verwijst ernaar als „geautomatiseerde computationele analyse van informatie in digitale vorm, zoals tekst, geluiden, afbeeldingen of gegevens”. Als zodanig is TDM een methode die de analyse en extractie, bijvoorbeeld door onderzoekers, van grote hoeveelheden gegevens, met inbegrip van auteursrechtelijk beschermde werken, vergemakkelijkt. Deze techniek is een integraal onderdeel van trainingsalgoritmen en AI-modellen.
De richtlijn staat TDM-activiteiten toe die worden uitgevoerd door “onderzoeksorganisaties en instellingen voor cultureel erfgoed” met het oog op wetenschappelijk onderzoek. Deze instellingen kunnen auteursrechtelijk beschermde werken ontginnen of gegevens extraheren uit een databank waartoe zij rechtmatige toegang hebben zonder toestemming van de rechthebbenden en zonder dat de rechthebbenden zich tegen dergelijk gebruik kunnen verzetten, zolang zij voor wetenschappelijk onderzoek worden verricht.
De richtlijn staat ook toe dat personen en instellingen buiten „onderzoeksorganisaties en instellingen voor cultureel erfgoed” reproducties en opvragingen maken van werken waartoe zij rechtmatig toegang hebben voor TDM, ongeacht het doel van de TDM-activiteiten (daarom vallen ook alle commerciële doeleinden onder). Er is echter een vangst: deze ruimere bepaling is van toepassing op voorwaarde dat de rechthebbenden hun rechten niet uitdrukkelijk op machineleesbare wijze hebben voorbehouden en hun werken van het toepassingsgebied van de uitzondering hebben uitgesloten. In dat geval zou de onderneming TDM zonder toestemming van de rechthebbende een inbreuk op hun auteursrecht vormen.
Er zijn verschillende initiatieven die de technische middelen onderzoeken waarmee rechthebbenden hun rechten kunnen voorbehouden in overeenstemming met de tweede bovengenoemde waarborg, zoals het initiatief van de W3C Community Group, en Have I Been Trained? van Spawning.ai. Deelnemers aan ons evenement identificeerden een aanzienlijke uitdaging rond de moeilijkheid om ervoor te zorgen dat degenen die TDM uitvoeren of implementeren dergelijke normen toepassen en hun gebruik respecteren.
Hoe werken Creative Commons-licenties samen met de nieuwe wettelijke waarborgen voor TDM?
De rol van de Creative Commons (CC)-licenties bij het faciliteren van het delven van werken waarop ze van toepassing zijn, werd ook besproken in onze sessie.
CC-licenties zijn in wezen overeenkomsten om bepaalde vormen van gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken toe te staan. Ze staan echter niet boven de wettelijke waarborgen die door de wet worden geboden in de vorm van uitzonderingen en beperkingen op het auteursrecht. Dit betekent dat ze niet kunnen worden gebruikt om uitzonderingen en beperkingen op auteursrechten die bij wet zijn vastgesteld verder te beperken en ook niet kunnen worden opgevat als een middel om dit te doen. Een dergelijke praktijk zou ook in strijd zijn met het doel van CC-licenties. Daarom stelt CC in het kader van de ruimere bepaling waarin de wettelijke waarborg voor TDM in de EU wordt gedefinieerd, zeer duidelijk dat de voorwaarden van CC-licenties niet kunnen worden geïnterpreteerd en functioneren als een voorbehoud van rechten (opt-out) door rechthebbenden van deze ruimere TDM-garantie.
Bovendien kunnen CC-licenties, in overeenstemming met de bovenstaande redenering, niet ook worden gebruikt om bepaalde uitzonderingen en beperkingen op het auteursrecht op te heffen. Concreet verbiedt de wet elke contractuele voorrang op de wettelijke waarborg die wordt geboden aan onderzoeksorganisaties en instellingen voor cultureel erfgoed voor TDM. Wanneer een gebruik dus onder deze waarborg valt, zijn de voorwaarden van CC-licenties niet van toepassing.
Kan een door AI gegenereerde of ondersteunde output in de EU auteursrechtelijk worden beschermd?
Auteursrechtbescherming, als mensgericht systeem, wordt alleen verleend wanneer er sprake is van (menselijke) originaliteit, opgevat als „de eigen intellectuele expressie van een auteur”. Niets sluit de mogelijkheid uit dat een AI-geassisteerde output een auteursrechtelijk beschermd werk is als de menselijke auteur creatieve beslissingen kon nemen, die in de output kunnen worden gedetecteerd, en de output dus een originele expressie van de auteur is.
Over het algemeen voldoet het typen van een prompt niet aan de bovenstaande vereisten. Daarom kan worden gezegd dat veel door AI ondersteunde of gegenereerde outputs niet onder het auteursrecht vallen. Voorlopig is er echter alleen een doctrinair debat, maar geen jurisprudentie van het Hof van Justitie van de EU die illustreert hoe originaliteit en menselijke betrokkenheid bij door AI gegenereerde of ondersteunde outputs kunnen worden gemeten of geïdentificeerd, of wie precies eigenaar zou zijn van het auteursrecht op een puur door AI gegenereerd werk, als dergelijke werken auteursrechtelijk beschermd worden geacht.
Doe mee aan de komende sessies
Vond je deze post leuk? Word dan lid van onze aankomende Copyright and Policy Office-uren! Een overzicht van alle komende sessies vindt u hier. Het volgende evenement op 19 juli zal zich richten op open toegang, auteursrecht en ethiek met discussies over het snijvlak tussen het ontbreken van auteursrechtelijke beperkingen en ethisch hergebruik.
Als u deze discussie wilt voortzetten, kunt u dit doen op het inDICEs-platform.
Afwijzing van aansprakelijkheid: Houd er rekening mee dat noch de discussies in de Copyright Office Hours noch in deze post juridisch advies vormen.