Analiżi tal-oqfsa tal-Proprjetà Intellettwali
Il-proġett inDICES għandu l-għan li jappoġġa l-industriji kulturali u kreattivi, dawk li jfasslu l-politika u dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet biex jifhmu l-impatt soċjali u ekonomiku tad-diġitalizzazzjoni tal-wirt kulturali. Dan l-għan qed jitwettaq parzjalment permezz ta’ studju legali (disponibbli fil-qosor fuq il-pjattaforma inDICES) li jiddeskrivi kif il-qafas legali attwali u futur tal-Proprjetà Intellettwali Ewropea (PI) jaffettwa l-attivitajiet tal-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali.
F’analiżi preċedenti, aħna indirizzajna l-impatt ta’ regolamenti differenti dwar il-PI u r-regoli l-ġodda tad-Direttiva dwar id-Data Miftuħa. Issa, aħna nippreżentaw is-sejbiet tat-tieni rapport tagħna, l-aktar reċenti, “Analiżi komparattiva legali għal relazzjoni f’diversi livelli li tinvolvi s-CHIs”. Dan jipprovdi ħarsa ġenerali lejn il-liġijiet nazzjonali dwar il-PI applikabbli għall-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali fil-Belġju, fi Franza, fil-Litwanja, fil-Polonja, fi Spanja u fl-Iżvezja.
Eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet
Aħna għażilna u rrieżaminajna l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet li ġejjin għad-drittijiet tal-awtur (atti li għalihom ma hija meħtieġa l-ebda awtorizzazzjoni minn qabel mis-sidien tad-drittijiet) bħala l-aktar rilevanti għall-attivitajiet ta’ istituzzjoni tal-wirt kulturali:
l-eċċezzjoni ta’ preservazzjoni, li tippermetti l-ħolqien ta’ kopji ta’ xogħlijiet f’kollezzjonijiet;
l-eċċezzjoni li tippermetti l-komunikazzjoni ta' xogħlijiet permezz ta' terminals dedikati fil-bini ta' istituzzjoni;
l-użu ta’ xogħlijiet protetti għar-reklamar tal-wirjiet jew tal-bejgħ tagħhom;
l-eċċezzjoni li tippermetti lill-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali jwettqu attivitajiet ta’ estrazzjoni tat-test u tad-data.
Sibna li, minħabba li d-Direttiva Infosoc ma tobbligax lil-leġiżlaturi nazzjonali jinkludu dawn l-eċċezzjonijiet fil-liġi nazzjonali tagħhom, jistgħu jinstabu varjetà ta’ soluzzjonijiet fl-Istati Membri differenti. L-ebda wieħed mill-pajjiżi li eżaminajna ma kien implimenta l-eċċezzjonijiet kollha ssuġġeriti. L-unika eċċezzjoni li ġiet implimentata b’kollox kienet l-eċċezzjoni ta’ preservazzjoni.
Madankollu, id-Direttiva l-ġdida dwar is-CDSM, ladarba tiġi implimentata, se ttejjeb is-sitwazzjoni fir-rigward kemm tal-eċċezzjoni tal-preservazzjoni kif ukoll tal-eċċezzjoni tal-estrazzjoni tat-test u tad-data peress li dawn se jkunu obbligatorji u soġġetti għal kundizzjonijiet simili għall-applikazzjoni tagħhom.
Tipi ta’ xogħlijiet rilevanti għall-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali
It-tieni parti tar-rapport irrevediet il-liġijiet tad-drittijiet tal-awtur fil-pajjiżi magħżula skont it-tipi ta’ xogħlijiet. Aħna ffukajna fuq xogħlijiet li mhumiex fis-suq (“OOCWs”), xogħlijiet orfni, u l-protezzjoni ta’ ritratti mhux oriġinali. L-istudju tagħna wera li d-Direttiva CDSM stabbiliet reġim ġdid li jippermetti l-użu ta’ OOCWs li jistgħu joffru opportunitajiet interessanti ġodda ta’ sfruttament għall-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali. Madankollu, l-applikazzjoni konkreta tar-reġim se tiddependi fuq sitwazzjonijiet nazzjonali, peress li japplikaw regoli differenti f’każijiet fejn jeżistu jew le organizzazzjonijiet rappreżentattivi ta’ ġbir.
Minkejja l-armonizzazzjoni tal-qafas legali li jirregola x-xogħlijiet orfni, l-użi ta’ tali xogħlijiet għadhom ta’ piż konsiderevoli fil-prattika u għalhekk huma s-suġġett ta’ ħafna kritika mill-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali fil-ġuriżdizzjonijiet kollha.
Il-protezzjoni ta’ ritratti mhux oriġinali hija partikolarment rilevanti għall-ħolqien u/jew il-protezzjoni ta’ sostituti diġitali. Il-kwistjoni, madankollu, tibqa’ mhux armonizzata fil-livell tal-UE li twassal għal differenzi sostanzjali fil-kamp ta’ applikazzjoni u t-tul ta’ żmien tal-protezzjoni ta’ tali ritratti fl-Istati Membri. Din is-sitwazzjoni mhux armonizzata se tinbidel (fir-rigward ta’ xogħlijiet tal-arti viżiva biss) ladarba l-Artikolu 14 tad-Direttiva CDSM jiġi implimentat fil-livell nazzjonali, peress li tipprekludi l-protezzjoni għal riproduzzjonijiet mhux oriġinali ta’ xogħlijiet tal-arti viżiva fid-dominju pubbliku.
Ir-rapport jesplora wkoll problemi li jirriżultaw minn aktar regoli mhux armonizzati dwar id-drittijiet tal-awtur fil-pajjiżi tal-UE li jista’ jkollhom impatt fuq l-attivitajiet tad-diġitalizzazzjoni, il-kondiviżjoni tal-kontenut online u l-użi trasformattivi tax-xogħlijiet mill-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali u għalihom. Dispożizzjonijiet nazzjonali diverġenti oħra huma relatati ma’ differenzi fit-tul ta’ żmien tal-protezzjoni għal xogħlijiet partikolari (bħal xogħlijiet postumużi) u regolamenti speċifiċi li jiddevjaw id-dominju tad-drittijiet tal-awtur li għandhom l-għan li jipproteġu xogħlijiet tal-arti.
Skopri aktar
Il-kumplessità tar-regoli dwar id-drittijiet tal-awtur u n-nuqqas ta’ armonizzazzjoni (sħiħa) tal-liġi tal-UE dwar id-drittijiet tal-awtur bla dubju joħolqu ostakli għall-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali li jixtiequ jsiru diġitali u jiżviluppaw l-attivitajiet tagħhom fis-soċjetà tal-informazzjoni. Il-proġett inDICEs għandu l-għan li jgħinhom jegħlbu xi wħud minn dawn l-isfidi billi jipprovdi gwida dwar kif jinnavigaw xenarju kkumplikat tad-drittijiet tal-awtur, jevalwa l-qafas legali attwali u jipprovdi rakkomandazzjonijiet. Se nwettqu riċerka dwar il-prattiki ta’ liċenzjar u kif l-istituzzjonijiet tal-wirt kulturali jikkondividu l-kontenut tagħhom online, u se nimmonitorjaw mill-qrib l-implimentazzjoni tad-Direttiva CDSM u d-Direttiva dwar id-Data Miftuħa fil-ġuriżdizzjonijiet magħżula. Ibqa’ aġġornat u segwi l-aħbarijiet fuq is-sit web tal-proġett!
Biex issir taf aktar, tista’ tingħaqad ukoll mat-tieni workshop ta’ konsultazzjoni tal-proġett inDICES dwar it-tranżizzjonijiet diġitali fis-settur tal-wirt kulturali, li se jsir permezz ta’ żewġ sessjonijiet online fl-20 u l-21 ta’ April. L-ewwel sessjoni għandha l-għan li tesplora forom emerġenti ta’ produzzjoni/riproduzzjoni kulturali diġitali, parteċipazzjoni u użu mill-ġdid tal-kontenut fis-Suq Uniku Diġitali. It-tieni sessjoni tipprovdi introduzzjoni qasira għall-ġestjoni tad-drittijiet fl-organizzazzjonijiet kulturali, u tiffoka fuq il-kondiviżjoni tal-kollezzjonijiet b’mod sostenibbli u sinifikanti.