Over het rapport
Een van de doelen van het inDICEs-project is om te begrijpen hoe waarde wordt gecreëerd door het gebruik van digitale erfgoedbronnen. Meer weten over deze waarde zal ons helpen om te pleiten voor beleid dat de ontwikkeling van nieuwe of verbeterde diensten, initiatieven en producten ondersteunt die nog meer impact creëren door hun toegevoegde culturele, sociale en economische waarde.
Als onderdeel hiervan ontwikkelen we beleidsaanbevelingen, richtsnoeren, how-to's en andere instrumenten om systemische veranderingen te ondersteunen die het potentieel van instellingen voor cultureel erfgoed versterken. Onlangs hebben we gewerkt aan een beleidsanalyse van waardeketens voor instellingen voor cultureel erfgoed in de digitale eengemaakte markt.
Voor het verslag wilden we rekening houden met de veranderende sociale en economische rol en verantwoordelijkheden van instellingen voor cultureel erfgoed, alsook met de gevolgen van de COVID-19-pandemie. We hebben besloten om de cultuurerfgoedsector te bekijken in de context van de impact die het heeft op andere sectoren. We baseerden het verslag op casestudies over het (her)gebruik van digitaal cultureel erfgoed om inzicht te krijgen in de huidige bedrijfsmodellen van interactie tussen instellingen voor cultureel erfgoed en creatieve industrieën en hoe dergelijke modellen de toegang tot cultuur en de Europese identiteit kunnen versterken. U kunt onze open spreadsheet bekijken met verzamelde casestudy's en er een bijdrage aan leveren!
Bevindingen en aanbevelingen
We kwamen met een aantal aanbevelingen die instellingen voor cultureel erfgoed kunnen helpen strategische beslissingen te nemen om hun positieve bijdrage aan de creatieve industrie te vergroten en de toegang tot cultuur te verbeteren. Hieronder kunt u de belangrijkste punten uit de samenvatting van het verslag (blz. 15 - 19) lezen en er volledig toegang toe krijgen!
Kwaliteitsgerichte aanpak in de sector cultureel erfgoed
De digitalisering van cultureel erfgoed blijft een belangrijk probleem voor de hele culturele erfgoedsector. Het is van essentieel belang dat instellingen voor cultureel erfgoed, terwijl zij het volume van gedigitaliseerd erfgoed vergroten, ook waakzamer worden over de kwaliteit van de gedigitaliseerde inhoud en het auteursrecht ervan.
Er is een groeiende vraag van verschillende belanghebbenden (waaronder opvoeders, onderzoekers, de culturele en creatieve sector, IT) naar rijke metadata en hoogwaardige digitale items, waardoor ze kunnen worden gebruikt en hergebruikt in de context van zowel cultureel erfgoed als andere sectoren.
Musea als facilitators en promotors van markthergebruik
Uit ons onderzoek bleek dat musea de meest actieve (zo niet dominante) actoren zijn bij het uitvoeren van hergebruikprojecten. Ze kunnen echter terughoudend zijn om samen te werken met andere sectoren.
Wij stellen voor “regranting”-regelingen te ontwikkelen waarbij gebruik wordt gemaakt van de ervaring en deskundigheid van musea om hergebruik buiten de institutionele context aan te moedigen en te ondersteunen. Dit zou musea en andere instellingen voor cultureel erfgoed bijvoorbeeld zien als de exploitanten van open oproepen die (meestal maar niet uitsluitend) gericht zijn op bedrijven die actief zijn in de creatieve sectoren.
Bevordering van gezamenlijk hergebruik van digitaal cultureel erfgoed
Naast het bevorderen van het hergebruik van digitale culturele hulpbronnen (zowel inhoud als gegevens) onder andere sectoren, is het ook van cruciaal belang om sectoroverschrijdende samenwerking op het gebied van het hergebruik van digitaal cultureel erfgoed te bevorderen en aan te moedigen.
In plaats van digitale projecten uit te voeren in het model waarbij een instelling een contractant inhuurt (zoals een softwareontwikkelaar), zou het nuttig zijn om een meer op samenwerking gebaseerde aanpak aan te moedigen waarbij projecten in nog nauwere partnerschappen worden ontwikkeld. Initiatieven zoals collaboratieve laboratoria, hackathons en incubatieprojecten kunnen een manier zijn om dergelijke samenwerkingen te stimuleren.
Digitale transformatie met behulp van digitaal cultureel erfgoed
In de lopende oriënterende debatten over de Europese datastrategie en aanverwante kwesties op het gebied van datagovernance moet digitaal erfgoed worden opgenomen, dat als een specifiek soort gegevens wordt beschouwd.
Als onderdeel van de Europese datastrategie is een dataruimte voor digitaal erfgoed nodig om de ontwikkeling van moderne praktijken op het gebied van toegang tot, delen en gebruiken van gegevens in de sector cultureel erfgoed, andere overheidssectoren (zoals onderwijs of onderzoek) en creatieve en culturele sectoren (zowel publieke als commerciële) volledig te ondersteunen.
Gedeelde platforms en innovatieve tools om het publiek sneller te bereiken
Hoewel veel instellingen in heel Europa tijd en moeite investeren om hun collecties online te brengen, gaat dit niet altijd gepaard met het vergroten van het bewustzijn van het publiek over wat er daadwerkelijk online wordt aangeboden en hoe het kan worden gebruikt.
Hoewel aggregators al enige tijd bestaan, publiceren veel instellingen hun collecties nog steeds uitsluitend (of voornamelijk) via hun eigen websites/platforms, wat betekent dat ze nog niet profiteren van de mogelijkheid om hun inhoud naar een veel breder publiek te brengen. Dit onderstreept het belang van platforms zoals Europeana, die het wereldwijde publiek een gebruiksvriendelijk instrument bieden om door de Europese erfgoedcollecties te bladeren, nieuwe instellingen te ontdekken en de inhoud ervan te hergebruiken.
Digitaal cultureel erfgoed heeft educatieve waarde
Onderwijs op afstand tijdens de pandemie heeft mogelijkheden gecreëerd voor een veel groter gebruik van digitale middelen, waaronder cultureel erfgoed. In een studie van het Centrum Cyfrowe in september 2020 in Polen zei 35 % van de leerkrachten dat zij weliswaar op afstand lesgaven, maar middelen van instellingen voor cultureel erfgoed hadden gebruikt, waardoor zij tot de vijf meest gebruikte bronnen van educatieve inhoud behoorden.
Dit vereist specifieke programma's die het hergebruik van cultureel erfgoedcollecties door opvoeders, onderwijssystemen en -instellingen of educatieve start-ups ondersteunen.
Lees verder een samenvatting van het verslag of download het volledige document.