Co sześć miesięcy Europeana organizuje konferencję pod przewodnictwem Rady UE. Wydarzenie gromadzi członków grupy ekspertów ds. cyfrowego dziedzictwa kulturowego i Europeany (DCHE), grupy organów państw członkowskich i Komisji Europejskiej, która koncentruje się na cyfryzacji, dostępności w internecie dorobku kulturowego i ochronie zasobów cyfrowych oraz na innych kluczowych tematach dla tego sektora.
Z tej okazji podczas wydarzenia, które odbyło się podczas niemieckiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej i było współorganizowane przez Europeanę i Niemiecką Bibliotekę Narodową, zbadano rolę praw autorskich w transformacji cyfrowej sektora dziedzictwa kulturowego.
W wydarzeniu wzięło udział ponad 30 przedstawicieli DCHE oraz rzeczników praw autorskich i ekspertów z 21 krajów, którzy dołączyli do serii sesji dyskusyjnych, dyskusji przy okrągłym stole i prezentacji panelowych. Jako pierwsze w pełni internetowe wydarzenie prezydencji mieliśmy okazję otworzyć niektóre sesje dla publiczności.
Wydarzenie to było okazją do spotkania przedstawicieli państw członkowskich i wymiany poglądów, skutecznych podejść i wspólnych wyzwań związanych z prawami autorskimi w ramach sektora dziedzictwa kulturowego.
Jaka jest rola praw autorskich w cyfrowej transformacji sektora dziedzictwa kulturowego?
Prawo autorskie określa zakres, w jakim instytucje dziedzictwa kulturowego mogą korzystać z możliwości wynikających z postępu technologicznego. Na przykład, podczas gdy technologia ułatwia dzielenie się cyfrowymi reprodukcjami dziedzictwa ze studentami, konieczność uzyskania najpierw zgody (czasami nieznanego) posiadacza praw może wiązać się z pewnymi wyzwaniami. W miarę przechodzenia od cyfryzacji do transformacji cyfrowej instytucje dziedzictwa kulturowego chcą wykorzystać nowe możliwości lepszego połączenia swoich kolekcji z odbiorcami.
Jak powiedział Frank Scholze, dyrektor generalny Deutsche Nationalbibliothek: „Naszą misją jako instytucji jest aktywne wykorzystanie i kształtowanie możliwości związanych z cyfryzacją w ramach naszych platform oraz uczynienie dziedzictwa kulturowego widocznym i dostępnym dla szerszego grona odbiorców, aby uniknąć cyfrowej ciemnej ery. Ze względu na te wyzwania system praw autorskich musi zostać dostosowany i jest to możliwe tylko wtedy, gdy znajdziemy właściwą równowagę interesów wszystkich zainteresowanych stron, posiadaczy praw i instytucji".
W tym momencie impasu wiele oczekiwań pokłada się we wdrażaniu dyrektywy w sprawie praw autorskich na jednolitym rynku cyfrowym, a w Europeanie mamy nadzieję, że zmiany, które przyniesie, przyczynią się do wspierania badań, edukacji i dostępu do wiedzy.
Dyskusje podczas wydarzenia
Pierwszego dnia zbadaliśmy tło cyfrowej transformacji i prawa autorskiego, to, na czym stoimy i co może się wydarzyć. Mając to na uwadze, Dorothea Zechman, Anne Bergman i Paul Keller podzielili się swoimi przemyśleniami na ten temat i zdecydowanie zgodzili się, że istnieje potrzeba współpracy między sektorami w celu osiągnięcia jak najlepszych ram prawa autorskiego dla transformacji cyfrowej.
Podczas drugiego dnia badaliśmy namacalne przykłady praw autorskich w sektorze dziedzictwa. Kilku prelegentów przedstawiło inicjatywy, w które byli zaangażowani. Fred Saunderson przedstawił podejście do zarządzania ryzykiem opracowane przez National Library of Scotland we współpracy z National Library of Wales, które przyniosło skuteczność i spójność w podejściu do praw autorskich w całej instytucji. Evelin Heidel opisała, w jaki sposób sieci praktyków mogą rozwijać dyskusje i wspierać otwarty dostęp. Juozas Markauskas i ja rozmawialiśmy o wysiłkach na rzecz rozwoju wiedzy o prawach autorskich w całym sektorze oraz o tym, w jaki sposób oświadczenia o prawach autorskich oraz licencje i narzędzia Creative Commons mogą dalej wspierać cyfrowe dziedzictwo kulturowe.
Podczas dyskusji grupowych państwa członkowskie wymieniły się podejściami przyjętymi na szczeblu krajowym i przeanalizowaliśmy konkretne kroki, które można podjąć, aby wesprzeć sektor dziedzictwa w zajmowaniu się prawami autorskimi na szczeblu krajowym i w całej Europie.
Co dalej?
Dzięki wkładowi zebranemu podczas wydarzenia zbadamy możliwości dalszego wspierania i rozwijania obszarów, w których osiągnięto konsensus co do ich znaczenia, na przykład co do tego, jak sprawić, by wysiłki na rzecz budowania zdolności były bardziej zrównoważone. Będziemy współpracować z DCHE, aby przedstawić zestaw zaleceń i zapewnić uwzględnienie poglądów na temat praw autorskich w sektorze dziedzictwa kulturowego w całej Europie.
Dowiedz się więcej
Obejrzyj nagranie sesji otwartych podczas wydarzenia.
W tych krótkich wywiadach profesjonaliści opowiadają o swoich wyzwaniach i nadziejach związanych z prawami autorskimi w sektorze dziedzictwa kulturowego.
Przeczytaj strategię Europeana w zakresie praw autorskich na lata 2020–2025