De dataruimte die het DE-BIAS-project ondersteunt, heeft tot doel een meer inclusieve en respectvolle benadering van de beschrijving van digitale collecties en het vertellen van verhalen en geschiedenissen van geminoritiseerde gemeenschappen te bevorderen. Het project is in januari 2023 van start gegaan en zal in de loop van twee jaar een online-instrument ontwikkelen om automatisch problematische termen in metagegevens over cultureel erfgoed op te sporen en informatie te verstrekken over hun problematische achtergrond. Nu het project deze werkzaamheden begint uit te voeren, vinden we het belangrijk om een overzicht te geven van het begrip van het project van de woorden, concepten en zelfs van de motto’s die we gebruiken in onze reis naar vooruitgang.
"Niets over ons zonder ons"
“Nothing about us without us” is een motto dat zou zijn ontstaan in de vroege Europese politiek (daterend uit de 16e eeuw) en dat voor het eerst werd ingeroepen door de Zuid-Afrikaanse beweging voor de rechten van personen met een handicap in de jaren negentig. Het wordt gebruikt om het idee te communiceren dat geen enkel beleid door een vertegenwoordiger mag worden bepaald zonder de volledige en directe deelname van leden van de groep(en) die door dat beleid wordt (worden) beïnvloed. In de woorden wordt sterk gewezen op de centrale rol van participatie; zij erkennen het belang van het nemen van stappen om de vertegenwoordiging van de gemeenschap op zinvolle wijze te verankeren en dringen er bij ons op aan na te denken over het idee dat bij diensten en beleid leden van groepen en gemeenschappen moeten worden betrokken die door dat beleid worden getroffen.
In de culturele sector wordt gemeenschapsbetrokkenheid - iets dat volgens ons centraal staat in het DE-BIAS-project - over het algemeen opgevat als een gemeenschapsgerichte oriëntatie op basis van dialoog. Het doel is om leden van de gemeenschap in staat te stellen onderwerpen en contexten beter te begrijpen en daardoor sterkere relaties en participatie tussen de culturele sector en geminoritiseerde gemeenschappen te vergemakkelijken.
Maar hoe zit het met het verband tussen deze ideeën en die van publieksontwikkeling, een ander centraal concept voor Europees cultuurbeleid? Voor de Europese Commissie wordt publieksontwikkeling gedefinieerd als een strategisch, dynamisch en interactief proces om cultuur breed toegankelijk te maken. Het is gericht op het betrekken van individuen en gemeenschappen bij het ervaren, genieten, deelnemen aan en waarderen van de kunsten via verschillende middelen die vandaag beschikbaar zijn voor culturele actoren.
De definitie is vrij breed en komt overeen met die van betrokkenheid van de gemeenschap: het verwijst naar toegang, participatie en vertegenwoordiging, waarvan het ontbreken de belangrijkste belemmeringen vormt voor mensen om deel te nemen aan het culturele leven. De term “publiek” kan echter een passieve houding inhouden, en de term “ontwikkeling” herinnert aan het idee van culturele organisaties als ontwikkelaars van bezoekers of toeschouwers, met een paternalistische en top-downbenadering, waarbij een hiërarchie wordt opgebouwd die we binnenkort zouden willen ontmantelen.
Partnerschappen en co-creatie
De strategie in verband met bovengenoemde processen voor publieksontwikkeling wijst op systemische en organisatorische veranderingen die ertoe leiden dat culturele instellingen het publiek – of beter gezegd de mensen – centraal stellen in wat zij doen. Dit kan op verschillende manieren. Het ontwikkelen van zinvolle partnerschappen is daar zeker een van. Partnerschappen betekenen netwerken, het creëren van sterke relaties met verschillende belanghebbenden in de samenleving en het in contact komen met verschillende groepen mensen of gemeenschappen via bemiddelaars, wiens rol centraal staat om vertrouwen op te bouwen en vooroordelen vanaf het begin te voorkomen.
Co-creatie is een andere. Cocreatieve processen leiden niet alleen tot actieve deelname aan activiteiten, maar ook aan besluitvormingsprocessen; dit betekent het delen van macht, en hoewel dit voor sommige culturele instellingen een nieuwe aanpak kan zijn, is het belangrijk om te begrijpen hoe gemeenschappen evolueren en hoe hun evolutie kan worden geëvenaard (en ondersteund!) door de instellingen om hen heen.
De concepten van partnerschappen en co-creatie impliceren vrij radicale keuzes voor culturele instellingen en ze zijn beide geworteld in het idee van een diepgaande organisatorische verandering en een revolutie in termen van hun sociale, economische en culturele verantwoordingsplicht.
Meer informatie
Het uiteindelijke resultaat van beide concepten-omgedraaide-acties is het creëren van sociaal kapitaal en sterkere relationele netwerken binnen de samenleving. Daarom zijn we overeengekomen om het DE-BIAS-project te ontwikkelen rond een sterke kern: de samenwerking met gemeenschappen, gericht op het bevorderen van een inclusievere en respectvollere benadering van de beschrijving van digitale collecties van instellingen voor cultureel erfgoed. Alleen dit soort samenwerking kan leiden tot een grondig begrip van erfgoed, en dus een aangenamere, echte en respectvolle ervaring voor degenen die ermee omgaan.
Meer informatie over het DE-BIAS-project vindt u op de projectpagina en volg onze hashtag #DeBias op sociale media om op de hoogte te blijven van onze toekomstige activiteiten.