I mí na Nollag 2025, leasaigh an Iodáil a Dlí Cóipchirt (Airteagal 92 de Dhlí uimh. 633/1941) chun síneadh a chur leis an téarma cosanta le haghaidh grianghraif nach grianghraif bhunaidh iad ó 20 bliain go 70 bliain ó dháta an táirgthe. Cé go bhfuil sé leagtha amach mar choigeartú teicniúil, déanann an t-athchóiriú sin difear suntasach do stádas dlíthiúil codanna móra d’oidhreacht ghrianghrafadóireachta na hIodáile agus is ábhar imní é d’institiúidí oidhreachta cultúrtha agus do stórtha digiteacha.
Córas cosanta grianghrafadóireachta dhá shraith na hIodáile
Déanann dlí cóipchirt na hIodáile idirdhealú idir:
Grianghraif chruthaitheacha, atá cosanta mar shaothair údair faoi Airteagal 2(7) le linn shaolré an údair móide 70 bliain;
Grianghraif shimplí (neamhchruthaitheacha), a chosnaítear trí chearta gaolmhara faoi Airteagail 87 et seq.;
Grianghraif de scríbhinní, doiciméid, páipéir ghnó, réada ábhartha, líníochtaí teicniúla agus nithe comhchosúla, atá eisiata ó chosaint (Airteagal 87, mír 2).
Is í an chruthaitheacht an critéar idirdhealaitheach a chuidíonn le cinneadh a dhéanamh an gcosnaítear grianghraf ar bhealach amháin nó ar bhealach eile, a thuigtear i gcásdlí bunaithe mar chumas an údair inphrionta pearsanta a fhágáil trí rogha agus forghníomhú ábhair (Painer Vs Standard, cás C-145/10). Go stairiúil, thacaigh na trí shraith sin le saothar cruthaitheach a chosaint agus le rochtain phoiblí ar oidhreacht dhoiciméadach.
Na hathruithe a thagann ar an leasú
Leis an athchóiriú ar dhlí cóipchirt na hIodáile, déantar fad na cosanta le haghaidh grianghraif chruthaitheacha agus neamhchruthaitheacha a ailíniú le 70 bliain, cé go bhfuil túsphointe an ríomha éagsúil. Maidir le saothair chruthaitheacha tosaímid ag comhaireamh tar éis bhás an údair, ach i gcás grianghraif neamh-bhunaidh tosaíonn an téarma ar dháta an táirgthe. Lagaíonn an t-ailíniú sin go mór an t-idirdhealú feidhmiúil idir an dá chatagóir agus claochlaíonn sé ceart gaolmhar ina chóras gar-chóipchirt d’íomhánna neamhchruthaitheacha.
Tionchar ar dhigitiú agus ar rochtain
Faoin réimeas roimhe seo, bhí grianghraif shimplí a táirgeadh roimh 2005 tar éis dul isteach san fhearann poiblí cheana féin. Rinne institiúidí oidhreachta cultúrtha méideanna móra de na híomhánna sin a dhigitiú agus a chomhroinnt go hoscailte, ag doiciméadú shaol sóisialta, polaitiúil agus cultúrtha na hIodáile san fhichiú haois. Cruthaíonn an leasú éiginnteacht anois maidir le stádas dlíthiúil na ngrianghraf a tógadh idir 2006 agus 2025. D'fhéadfaí na macasamhla digiteacha seo a chosaint don chuid eile den chéid! In éagmais forálacha idirthréimhseacha soiléire, tá riosca dlíthiúil méadaithe roimh institiúidí agus na hábhair sin á gcur ar fáil acu, rud a d’fhéadfadh teorainn a chur le tionscnaimh digitithe, rochtain ar líne agus athúsáid.
Dúshlán do Chairt Fearainn Phoiblí Europeana
Cuirtear i dtábhacht i gCairt Fearainn Phoiblí Europeana gur cheart cosaint fhadtéarmach cóipchirt a fhorchoimeád do shaothair a léiríonn cruthaitheacht leordhóthanach, chun cothromaíocht a chaomhnú idir cearta údar agus leas an phobail maidir le rochtain ar eolas. Tá an baol ann go mbainfí an bonn den chothromaíocht sin agus go ndéanfaí an fearann poiblí a chúngú dá leathnófaí téarma 20 bliain go téarma 70 bliain chuig grianghraif neamhchruthaitheacha.
Ag féachaint chun cinn
Ní mór athmhachnamh práinneach a dhéanamh ar an leasú. Trí théarma níos giorra a athbhunú le haghaidh grianghraif shimplí agus trí ghrianghrafadóireacht dhoiciméadach agus oidhreachta a chosaint go sainráite, cuidítear le dlí na hIodáile a ailíniú le cuspóirí Chairt Fearainn Phoiblí Europeana.
In éagmais bearta ceartaitheacha den sórt sin, cuirfidh an t-athrú srian ar rochtain ar an oidhreacht chultúrtha agus lagóidh sé ról an fhearainn phoiblí mar acmhainn chomhroinnte le haghaidh taighde, oideachais agus rannpháirtíochta cultúrtha.
Cad is féidir leat a dhéanamh
Más mian leat tuilleadh a fhoghlaim faoi na saincheisteanna a ardaíodh sa phost seo, iarraimid ort páirt a ghlacadh i bpobal cóipchirt Chomhlachas Líonra Europeana agus gníomhaíochtaí Chaibidil Creative Commons Italy a leanúint.