In een recent webinar, georganiseerd door het EUreka3D-projectconsortium en de International Council on Archives (ICA) over de authenticiteit van digitale media, deelde Frederik Temmermans van de VUB/ imec (een projectpartner van EUreka3D) zijn expertise op het gebied van de authenticiteit van digitale media, met name op het gebied van het behoud van cultureel erfgoed. Deze lezing benadrukte het belang van authentieke, hoogwaardige digitalisering voor het begrijpen en behouden van ons culturele verleden. Lees verder om te ontdekken wat er besproken is.
De uitdaging van digitale media-authenticiteit
Er zijn duidelijke uitdagingen bij het vastleggen en opslaan van authentieke digitale representaties van fysieke objecten. In deze context wordt een digitaal mediamiddel als authentiek beschouwd als het een echte weergave van het oorspronkelijke artefact vertegenwoordigt en sinds de oprichting ongewijzigd is gebleven. Kunstwerken kunnen bijvoorbeeld sterk verschillen in uiterlijk wanneer ze onder verschillende omstandigheden worden gedigitaliseerd. Verschillen in verlichting, cameraapparatuur en zelfs subtiele omgevingsfactoren zoals temperatuur kunnen allemaal van invloed zijn op het resultaat. Deze inconsistenties maken het moeilijk om artefacten wetenschappelijk te beoordelen en digitale reproducties in de loop van de tijd te vergelijken.
Deze problemen worden duidelijk bij het zoeken op internet naar iconische kunstwerken zoals de Mona Lisa van Leonardo da Vinci of de Toren van Babel van Pieter Bruegel. Verschillen in kleur, contrast en zelfs verhoudingen kunnen het begrip van de kijker van het originele stuk bemoeilijken. Kopieën en parodieën zijn niet altijd gemakkelijk te identificeren.
EUreka3D en het belang van paradata
Het EUreka3D-project was erop gericht deze problemen aan te pakken door de consistente vastlegging en bewaring van zogenaamde “paragegevens” te bevorderen — gedetailleerde informatie waarin de voorwaarden en instellingen van elke digitaliseringsgebeurtenis worden beschreven. Deze paradata bevat informatie over de camera-instellingen, lichtopstelling, omgevingsomstandigheden en de specifieke gebruikte apparatuur. Het vastleggen van deze details zorgt ervoor dat digitale weergaven in de loop van de tijd betrouwbaarder en vergelijkbaarder zijn.
Door deze informatie op te nemen, kunnen historici, wetenschappers en het publiek een digitaal record traceren naar de bronomstandigheden. In het kader van EUreka3D is het behoud van paragegevens naast digitale beelden van cruciaal belang om te zorgen voor een toekomstige analyse van deze digitale bestanden, waarbij rekening wordt gehouden met variaties als gevolg van variaties in de opnameomstandigheden.
Deze datarijke aanpak is vooral belangrijk omdat digitale reproducties steeds meer dienen als proxy's voor fysieke toegang tot artefacten. Door paradata te bewaren, wilde EUreka3D de kloof overbruggen tussen statische digitale opnames en de dynamische, evoluerende realiteit van historische objecten. Bijvoorbeeld, door het nauwkeurig vastleggen van paradata, kunt u in theorie veranderingen volgen in meerdere gedigitaliseerde versies van hetzelfde artefact, waarbij wijzigingen worden herkend als gevolg van omgevingsfactoren, restauratie-inspanningen of technologische vooruitgang.
Manipulatie van digitale media en de rol van AI
De groeiende rol van artificiële intelligentie (AI) in digitale media, zowel als instrument voor het verbeteren van beelden als als bron van mogelijke manipulatie, is een belangrijke factor in deze discussie. AI-gestuurde tools zijn beschikbaar om de visuele kwaliteit te verbeteren, bijvoorbeeld door de beeldresolutie te denoiseren, in te kleuren of te verhogen.
Dergelijke hulpmiddelen kunnen echter nieuwe informatie introduceren die niet in het oorspronkelijke werk aanwezig is. Hoewel deze ontwikkelingen waardevolle nieuwe mogelijkheden bieden, vervagen ze de grens tussen authentieke representaties en digitale veranderingen. Het feit dat deze hulpmiddelen breder toegankelijk worden, vormt een uitdaging om echte artefacten te onderscheiden van gemanipuleerde versies. Ter illustratie toont het onderstaande voorbeeld een afbeelding van de Mona Lisa van Da Vinci, waarbij de achtergrond is uitgebreid met behulp van de in Adobe Photoshop ingebouwde AI-tool Generative Expand.
Op AI gebaseerde detectiemethoden worden vaak gebruikt om gegenereerde en gemanipuleerde inhoud te identificeren. Hoewel dergelijke methoden de laatste tijd indrukwekkend nauwkeurig zijn geworden, wordt het probleem een vijandige strijd tussen AI-tools. Naarmate de detectie-instrumenten verbeteren, verbeteren ook de methoden die worden gebruikt om de inhoud te maken, wat leidt tot een doorlopend spel van “kat en muis”. Als sector moeten we werken aan een toekomst waarin de herkomst van digitale media nauwkeurig wordt gedocumenteerd, vanaf de creatie van de media en gedurende de hele levenscyclus. EUreka3D illustreert deze proactieve aanpak door gedetailleerde documentatie van paradata. Om de authenticiteit van digitaal erfgoed verder te waarborgen, moeten paragegevens en metagegevens veilig worden gekoppeld aan de media-inhoud door cryptografische methoden toe te passen.
Vooruitblik: interoperabiliteit en normalisatie
Om van deze toekomstvisie een realiteit te maken, zullen interoperabiliteit en normalisatie noodzakelijk zijn. De JPEG Trust-norm (ISO/IEC 21617) heeft tot doel een gestandaardiseerd kader te creëren voor het inbedden en beveiligen van herkomstgegevens in digitale mediabestanden. Dit initiatief heeft tot doel de inspanningen van organisaties en technologieën op elkaar af te stemmen, zodat instellingen over de hele wereld authentieke culturele gegevens effectiever kunnen delen en verifiëren.
De nadruk van EUreka3D op zowel paragegevens als metagegevens als fundamentele elementen van digitale bewaring wijst op een transparantere digitale toekomst, waarin herkomstgegevens ervoor zorgen dat cultureel erfgoed betrouwbaar en toegankelijk blijft voor de komende generaties.
Meer informatie
Als u meer wilt weten over EUreka3D en de verwezenlijkingen ervan, lees dan hoe het project de creatie en het hergebruik van 3D-erfgoed mogelijk heeft gemaakt. U kunt ook een opname van Frederiks toespraak bekijken op de EUreka3D-website.