De studie, opgesteld door Open Future, effent de weg voor Europese bibliotheken om de volledige tekst van miljoenen gedigitaliseerde boeken beschikbaar te stellen voor onderzoek, innovatie en de ontwikkeling van betrouwbare AI-toepassingen. De volgende stap is het starten van een kleinschalige pilot om de voorgestelde aanpak in de praktijk te testen.
Europese boeken Data Commons
Het EBDC-initiatief bouwt voort op bestaande digitale bibliotheekcollecties. Dankzij de infrastructuur zouden boeken uit het publieke domein kunnen worden getransformeerd tot een hoogwaardige, meertalige dataset die klaar is voor AI. Deze dataset kan vervolgens worden hergebruikt onder duidelijke en transparante voorwaarden voor onderzoek en innovatie. De EBDC is ontworpen om te opereren binnen de gemeenschappelijke Europese dataruimte voor cultureel erfgoed en biedt de infrastructuur waarmee instellingen voor cultureel erfgoed grootschalige datasets beschikbaar stellen voor hergebruik. Daarmee wil de EBDC bijdragen aan een Europese AI-infrastructuur die gebaseerd is op publieke waarden.
Positieve haalbaarheidsstudie
In de haalbaarheidsstudie werden de technische, juridische, organisatorische en financiële vereisten voor het initiatief beoordeeld. De conclusie is duidelijk: het is haalbaar om deze Europese hulpbron onder het beheer van bibliotheken te plaatsen. Voor de lancering van een kleinschalige pilot wordt een groep bibliotheken uitgenodigd om publiek domein collecties, expertise en governance kennis bij te dragen. Het proefproject zal de voorgestelde aanpak testen en andere bibliotheken de informatie verstrekken die zij nodig hebben om in een latere fase te beslissen of zij zich bij het initiatief aansluiten.
Investeren in publieke toegang tot kennis
Zowel KB als Europeana zetten zich in voor open en betrouwbare toegang tot informatie. Het beschikbaar stellen van miljoenen boeken uit Europese bibliotheekcollecties is een belangrijke stap in de richting van een gedeelde Europese digitale infrastructuur voor onderzoek, innovatie en AI – een infrastructuur die duurzaam is georganiseerd en wordt beheerd in het algemeen belang.
Het European Books Data Commons-initiatief biedt een unieke kans om op onze eigen voorwaarden een AI-ready corpus op te bouwen. Naarmate generatieve AI steeds meer vormgeeft aan wat mensen lezen, zien en vertrouwen, is de vraag niet langer alleen of bibliotheken deze technologieën moeten gebruiken, maar of ze helpen bepalen hoe ze werken: wat zichtbaar wordt, hoe bronnen worden toegeschreven en weergegeven, en welke waarden ze belichamen.'
-Wilma van Wezenbeek, Algemeen Directeur KB, Nationale Bibliotheek van Nederland
De Europese instellingen voor cultureel erfgoed en Europeana hebben decennialang gewerkt aan het toegankelijk en interoperabel maken van collecties. Aangezien AI de primaire toegangspoort tot kennis en cultuur wordt, is de volgende logische stap om deze gegevens AI-klaar te maken binnen een open, gedeeld corpus. Het European Books Data Commons biedt Europa een unieke kans om een AI-ecosysteem op te bouwen dat geworteld is in publieke waarden, transparantie, verantwoordingsplicht en culturele diversiteit. En de gemeenschappelijke Europese dataruimte voor cultureel erfgoed kan dit mogelijk maken.'
Harry Verwayen, algemeen directeur van de Europeana Foundation
Het bouwen van de EBDC is een concreet mechanisme waarmee Europese bibliotheken deel kunnen uitmaken van een openbaar AI-ecosysteem in Europa.