Príomhphointí: Ullmhacht agus iarrachtaí iomlánaíocha
Arna chomheagrú ag Aireacht Cultúir agus Oidhreachta Náisiúnta na Polainne, ag Institiúid Náisiúnta na hOidhreachta Cultúrtha, ag Músaem Stair Ghiúdaigh na Polainne POLIN (óstaigh na comhdhála) agus ag Tionscnamh Europeana mar chuid de Europeana 2025, thug an Fóram Beartais lucht ceaptha beartas, gairmithe agus saineolaithe le chéile. Ba é an aidhm a bhí leis an dioscúrsa a ardú maidir leis an oidhreacht atá i mbaol a chosaint agus cibearshlándáil a fheabhsú agus gníomhaíocht agus comhoibriú méadaithe a spreagadh sna réimsí sin.
D'oscail an Fóram le haitheasc ó Marta Cienkowska, Fo-Státrúnaí ag Aireacht Cultúir &a na Polainne; Oidhreacht Náisiúnta. Leag sí béim ar a thábhachtaí atá sé athléimneacht a neartú i bhfianaise dhúshláin an lae inniu, lena n-áirítear cogadh agus suaitheadh a bhaineann leis an aeráid, agus leag sí béim ar an ngá atá le hullmhacht agus freagairt chomhchoiteann. Thug sí faoi deara go mbaineann caomhnú agus cibearshlándáil ní hamháin le sócmhainní a chosaint, ach freisin lenár gcomhchuimhne, ár gcultúr, ár naisc dhaonna, agus an todhchaí a shamhlaímid a chosaint. Chuir sí i bhfios go láidir freisin gur meon í an ullmhacht.
Le príomhóráid smaointeoireachta le Liz Jolly, Príomhleabharlannaí i Leabharlann na Breataine, cuireadh ceachtanna ar fáil maidir le cuir chuige choisctheacha i leith córais agus bonneagar sonraí athléimneacha, ag tarraingt ar eispéireas Leabharlann na Breataine le cibear-ionsaí in 2023 agus ar a freagairt. Tugann na ceachtanna sin, atá ar fáil ar líne, léargais luachmhara d’institiúidí ar fud earnáil na hoidhreachta.
Le seisiún le Valentine Charles, Stiúrthóir Seirbhísí Sonraí ag Fondúireacht Europeana agus Corinne Szteinsznaider, rinne Grúpa Stiúrtha Chomhbhailitheoirí Europeana an bealach a réiteach don phlé a rinneadh ina dhiaidh sin.
I gcomhrá cumhachtach idir Anastasia Bondar, Leas-Aire Forbartha Digití, Claochluithe Digiteacha agus Digitithe Aireacht Cultúir agus Beartais Faisnéise na hÚcráine, agus Sofie Taes, Cathaoirleach Chomhlachas Líonra Europeana agus Meitheal Thionscnamh Europeana ‘Tacú le hoidhreacht chultúrtha dhigiteach na hÚcráine’, díríodh ar an obair chriticiúil chun oidhreacht chultúrtha na hÚcráine a chosaint sa chogadh leanúnach. Chuir an Leas-Aire Bondar i bhfios go láidir, mar a léiríodh le cogadh na Rúise i gcoinne na hÚcráine, gurb é an cultúr is bonn le hathléimneacht agus neamhspleáchas na bpobal.
Plé painéil le Rehana Schwinninger-Ladak, Leas-Stiúrthóir Sonraí ag an gCoimisiún Eorpach, Karol Czajkowski, Leas-Stiúrthóir Institiúid Náisiúnta na hOidhreachta Cultúrtha, Mihkel Kaevats, Ceann Roinne in Aireacht Cultúir na hEastóine agus Gijs Meijer, Bainisteoir Nuálaíochta agus Éiceachórais ag Institiúid Eolais Chultúrtha &a DEN; Claochlú Digiteach, machnamh ar thionscnaimh bheartais agus straitéisí chun an oidhreacht fhisiciúil agus dhigiteach a chosaint. Leag na cainteoirí béim ar a thábhachtaí atá cur chuige iomlánaíoch agus comhoibríoch agus iarrachtaí comhbheartaithe agus iad ag dul i ngleic leis na gnéithe ilghnéitheacha a bhaineann le cosaint agus caomhnú na hoidhreachta fisiciúla agus digití. Áirítear leis sin acmhainneacht an digitithe chun an oidhreacht chultúrtha a dhoiciméadú leis an leibhéal beachtais is airde, caighdeánú sonraí, rannpháirtíocht an phobail i bpróisis digitithe, agus straitéisí trasteorann a fhorbairt. Thagair painéalaithe do thionscnamh na hEastóine maidir le caomhnú digiteach comhroinnte, agus d’uirlis phraiticiúil DEN le haghaidh Seicliosta Slándála Digití d’Eagraíochtaí Cultúrtha a thacaíonn le hinstitiúidí ina n-ullmhacht.
Tháinig an Fóram le chéile maidir le roinnt ábhar
Thug cainteoirí agus painéalaithe aghaidh ar na castachtaí a bhaineann go dlúth leis an oidhreacht atá i mbaol a chosaint agus leis an gcibearshlándáil a fheabhsú:
An réaltacht nach féidir gach rud a dhigitiú, i bhfianaise acmhainní teoranta, agus an gá atá le cur chuige comhfhiosach agus d’aon ghnó chun tionchar an digitithe ar an gcomhshaol a laghdú.
An gá atá le tosaíocht a thabhairt, mar a mholtar i gcatagóirí Mholadh 2021 ón gCoimisiún Eorpach, lena n-iarrtar ar na Ballstáit ‘digitiú a dhéanamh in 3D ar gach séadchomhartha agus láithreán a mheastar a bheith i mbaol, 50 % de na catagóirí oidhreachta cultúrtha is mó a bhfuil cuairt á tabhairt orthu go fisiciúil, agus tearcdhigitithe’.
An gá atá le tairseach a shainiú don tslándáil sonraí agus don chibearshlándáil, agus an chaoi nár cheart do chur chun feidhme na tairsí sin dochar a dhéanamh riamh do rochtain an phobail ar an oidhreacht chultúrtha ná don rannpháirtíocht leis an oidhreacht chultúrtha.
An tábhacht a bhaineann le cáil institiúideach a chothromú le trédhearcacht – toisc go bhféadfadh eagla roimh dhíobháil do chlú teorainn a chur le hoscailteacht faoi theipeanna nó faoi chibirionsaithe. Tá an mhacántacht sin ríthábhachtach don fhoghlaim chomhroinnte agus don ullmhacht chomhroinnte.
An chothromaíocht íogair idir an gá atá le caighdeánú agus cáilíocht i gcomparáid leis an ngá atá le gníomhaíocht mhear i ngéarchéim.
Chuir cainteoirí agus painéalaithe sraith léargas nithiúil inghníomhaithe amach, idir mholtaí beartais agus bhearta praiticiúla. Áiríodh orthu sin an gá atá le creat Eorpach maidir le hullmhacht in earnáil na hoidhreachta cultúrtha, an tábhacht a bhaineann le comhar idirearnálach agus foghlaim ó réimsí a bhfuil taithí chibearshlándála níos forbartha acu.
Leag siad béim freisin ar a thábhachtaí atá sé na cleachtais reatha a bhaineann le caomhnú fadtéarmach ar fud na hEorpa a mhapáil; cláir dhigiteacha a bhunú mar chéad chéim ríthábhachtach in aon fhreagairt éigeandála; oiliúint a chur ar ghairmithe agus acmhainneacht na n-institiúidí a fhothú; meithleacha tiomnaithe na mBallstát; agus, tacú le hacmhainní iomchuí chun an oidhreacht chultúrtha fhisiciúil agus dhigiteach a chosaint laistigh den chéad Chreat Airgeadais Ilbhliantúil eile de chuid an Aontais Eorpaigh.
Athdhearbhaíodh ar fud an chláir an spás coiteann sonraí Eorpach don oidhreacht chultúrtha a ghiaráil mar idirghabhálaí le haghaidh cosaint sonraí agus ceannasacht láidir, agus an gá atá le córais dhíláraithe agus dháilte a fhiosrú chun athléimneacht a fheabhsú. Leagadh amach prionsabail FAIR (Inaimsithe, Inrochtana, Idir-inoibritheach, In-athúsáidte) agus CARE (Sochar Comhchoiteann, an tÚdarás um Rialú, Freagracht, Eitic) mar phrionsabail ríthábhachtacha freisin.
An Glao chun Gnímh - Réidh don Todhchaí: Ullmhacht a fhorbairt san oidhreacht chultúrtha dhigiteach
Is é an toradh a bhí ar an bhFóram Beartais Glao ar Ghníomhaíocht inar cuireadh i dtábhacht gur freagracht chomhchoiteann í an ullmhacht, agus go bhfuil sí ríthábhachtach do shlándáil chultúrtha agus shóisialta na hEorpa. Bunaithe ar thosaíocht Uachtaránacht na Polainne ‘Slándáil,an Eoraip!’, agus ar Straitéis an Aontais Eorpaigh um Aontas na hUllmhachta, cuireann an Glao chun Gníomhaíochta le spriocanna an Fhóraim agus leis na príomhtheachtaireachtaí. Leagtar amach ann cúig threoirphrionsabal agus cúig ghníomhaíocht nithiúla chun éiceachóras digiteach níos sláine, níos sofhreagrúla agus níos athléimní a chruthú. Múnlaíodh é le léargais agus ionchur ó chomheagraithe, cainteoirí agus painéalaithe. Iarracht chomhoibríoch atriallach a bhí sa Ghlao seo ar Ghníomhaíocht, lenar áirithíodh go léiríonn sé dearcthaí éagsúla, agus é mar aidhm leis tionchar fóinteach a bheith mar thoradh air. Áirithítear leis an gcur chuige comhchruthaithe sin gur gealltanas beo é an Glao chun Gníomhaíochta seo a eascraíonn as saineolas comhroinnte agus as mian chomhchoiteann ullmhachta. Tá a chuid tionólaithe tiomanta do na hiarrachtaí sin a chur chun cinn, agus tathantaíonn siad ar na gníomhaithe ábhartha uile páirt a ghlacadh agus gníomhú go práinneach.
Léigh an Glao iomlán chun Gnímh chun an Fóram Beartais a athbheochan agus féachaint ar an taifeadadh agus é a roinnt.
Lean ar aghaidh leis an gcomhrá
Is céim ríthábhachtach chun cinn é an Glao chun Gnímh seo, ach tá a thionchar ag brath ar rannpháirtíocht chomhchoiteann. Molaimid duit an Glao chun Gnímh seo a roinnt laistigh de do líonraí féin. Má bhreathnaíonn tú ar aon bhearta atá á ndéanamh i do thír, institiúid nó líonra mar thoradh ar an nGlao chun Gnímh, déan teagmháil linn trí [email protected]. Cuidíonn d’aiseolas linn na gníomhaíochtaí nithiúla inláimhsithe atá á gcur chun feidhme a rianú agus a dhéanamh infheicthe, rud a léiríonn fíorthionchar ár dtiomantais chomhroinnte.