Cuireann forbairtí san intleacht shaorga (IS) a lán deiseanna spreagúla ar fáil do GLAManna (gailéireachtaí, leabharlanna, cartlanna agus músaeim) sa domhan digiteach. Áirítear orthu sin samhlacha nó algartaim a fhorbairt atá foirfe trí phróiseáil sonraí, agus tacair sonraí a mhianadóireacht, a anailísiú agus a shaibhriú le meiteashonraí nua. Cé gur dócha go spreagfaidh na deiseanna sin GLAManna trína gclaochlú digiteach, ardaíonn siad ceisteanna freisin i réimse an chóipchirt, go háirithe maidir le bailiúcháin dhigiteacha GLAManna a úsáid chun oiliúint a chur ar an intleacht shaorga agus ar an gcaoi a gcaitear le haschuir a ghintear leis an intleacht shaorga faoi dhlí an chóipchirt.
Ag Creative Commons (CC), táimid ag machnamh faoi láthair ar chuid de na saincheisteanna agus sa phost seo, roinnimid ár bpeirspictíocht ar thrí phríomhphointe: úsáid bailiúchán ag GLAManna le haghaidh oiliúint IS; stádas cóipchirt/fearainn phoiblí an ábhair arna ghiniúint ag IS; agus na bacainní seachas cóipcheart ar bhailiúcháin GLAM a oscailt agus a chomhroinnt i bhfianaise na heaspa soiléireachta a bhaineann leis an intleacht shaorga.
Bailiúcháin GLAM a úsáid mar ionchur le haghaidh oiliúint IS
Tacaíonn CC go hiomlán le GLAManna úsáid a bhaint as na méideanna ollmhóra sonraí ina mbailiúcháin dhigiteacha chun críocha oiliúna IS (lena n-áirítear meaisínfhoghlaim) chun a misin maidir le leas an phobail a chomhlíonadh. Ó thaobh an dlí de, tá éiginnteacht shuntasach ann fós maidir le cé acu a cheadaítear nó nach gceadaítear le teorainneacha cóipchirt agus eisceachtaí cóipchirt ábhar cóipchirt a úsáid le haghaidh oiliúint IS. Is dócha go mbeidh éifeacht athchomhairleach ag an éiginnteacht sin ar GLAManna ar mian leo leas a bhaint as teicneolaíochtaí IS. Is cúis amháin é seo, ag CC, go n-áitímid gur cheart úsáid saothar cóipchirt chun oiliúint a chur ar IS a mheas mar neamhshárú de réir réamhshocraithe. A mhéid a bhaineann le hábhar atá ceadúnaithe ag CC, i gcás ina bhfuil gá le cead cóipchirt chun oiliúint a chur ar chórais intleachta saorga, deonaíonn na ceadúnais an cead sin faoi théarmaí agus coinníollacha éagsúla ag brath ar an gceadúnas CC ar leith. Cuidíonn sreabhchairt le feiceáil an bhfuil na ceadúnais spreagtha agus má tá, cad iad na coinníollacha a d'fhéadfadh a bheith i bhfeidhm.
Níl aon chóipcheart in ábhar ‘cruthaitheach’ IS
Chonacthas go ngineann IS ábhar ‘chruthaitheach’ trí phróisis amhail slabhraí Markov agus líonraí néaracha saorga amhail GPT-3 (Claochladán Réamhoilte Géiniteach 3, samhail domhainfhoghlama ar féidir léi téacs a tháirgeadh). D’fhéadfadh ábhar den sórt sin a bheith ina chuid de bhailiúcháin GLAManna de réir mar a thosaíonn sé ag fáil meas mar fhoirm nua de léiriú ‘cruthaitheach’. Ar an gcaoi chéanna, is dócha go mbeidh an t-ábhar a ghineann GLAManna a úsáideann teicneolaíocht IS (amhail tacair sonraí shaibhrithe) flúirseach de réir mar a dhéanfaidh níos mó agus níos mó institiúidí iniúchadh ar na deiseanna a chuireann IS ar fáil.
Cé nach bhfuil stádas cóipchirt an ábhair sin soiléir faoin dlí atá ann cheana, tá CC den tuairim dhaingean nár cheart aon chóipcheart a bheith ann maidir le hábhar a ghintear le IS agus gur cheart é a bheith san fhearann poiblí. Is féidir le GLAManna ábhar fearainn poiblí a rochtain, a úsáid agus a athúsáid go forleathan chun a misean leasa phoiblí a chomhlíonadh chomh maith leis an bpobal i gcoitinne. Dúirt muid le déanaí go mbainimid go léir tairbhe as nuair a bhíonn eolas, cultúr agus stair inrochtana agus inroinnte. Sin an fáth, i gcomhréir leis na prionsabail a fógraíodh i gCairt Réimse Poiblí Europeana, nach mór dúinn leanúint de bheith ag tacú le rochtain oscailte ar eolas agus ar chultúr agus cur i gcoinne imfhálú breise ar ár bhfearann poiblí comhroinnte.
Bacainní thar chóipcheart
Lasmuigh de chóipcheart, ní mór measúnú a dhéanamh ar roinnt bacainní ar bhailiúcháin GLAM a bhaineann le heitic, príobháideachas agus cosaint sonraí a chomhroinnt agus a úsáid chun soiléireacht a thabhairt maidir leis an ról atá ag IS in earnáil GLAM atá ag athrú go tapa. Más spéis leat páirt a ghlacadh sa chomhrá maidir leis an intleacht shaorga agus ábhar atá ceadúnaithe go hoscailte le saineolaithe beartais ó gach cearn den domhan, bí i do bhall d’Ardán Cóipchirt CC trí dhul isteach inár Liosta Postála Beartais CC.
Chun tuilleadh eolais a fháil faoin intleacht shaorga agus faoin oidhreacht chultúrtha, féach ar ár bhfócas ar an intleacht shaorga ar Europeana Pro. Más spéis leat tuilleadh eolais a fháil faoi na hábhair a phléitear sa phost seo agus oibriú le do phiaraí ar fud na hEorpa, faigh tuilleadh eolais faoi dhul isteach i bPobail EuropeanaTech agus Cóipchirt.