Waarom dit onderwerp? Waarom een digitaal platform?
Vuilnis is een centrale kwestie van onze tijd geworden, maar het is een moeilijke kwestie: het gaat om wat we weggooien en waar we niet meer naar willen kijken. Toen het Huis van de Europese geschiedenis begon met de ontwikkeling van ons tentoonstellingsproject over de geschiedenis van afval – getiteld “Weggooien – de geschiedenis van een moderne crisis”, besloten we dat dit een kans was om onze missie als Europees museum te vervullen en op een echt transnationale manier samen te werken met collega-musea op het hele continent.
We geloofden ook dat musea, als conserveringsplaatsen die voorwerpen en verhalen door de tijd heen met elkaar verbinden, een verantwoordelijkheid hebben om het onderwerp afval aan te pakken. Uit het antwoord dat we kregen van de organisaties waarmee we contact hadden opgenomen, bleek dat vele anderen onze overtuiging deelden.
Als concreet resultaat van onze samenwerking hebben we ervoor gekozen om een webplatform te ontwikkelen dat in verschillende talen toegankelijk is, om een Europees bereik te hebben. Deze contentgedreven online omgeving biedt een schat aan middelen in verschillende formaten, allemaal ontwikkeld door de partners zelf. Het is een unieke kans voor alle partnerorganisaties om kruispunten en verbindingen te creëren tussen hun collecties en hun lokale omgeving. En hopelijk om de horizon van hun publiek te verbreden.
Wat heeft dit digitale platform te bieden?
In plaats van een online-equivalent van de tentoonstelling van het Huis van de Europese geschiedenis in Brussel, is het platform een toegangspoort voor mensen om voorwerpen, plaatsen en mensen in heel Europa en hun relaties tussen landen, disciplines en perioden te ontdekken. Het geeft een caleidoscopisch beeld van de betekenis van ons afval in het verleden en vandaag.
Bezoekers kunnen meer dan 60 gedigitaliseerde objecten uit de collecties van de deelnemende musea ontdekken. Elk object vertelt een verhaal door middel van foto’s en teksten, waardoor de bezoeker nadenkt over alles om ons heen – zijn ze wegwerpbaar en waardeloos, of eerder tijdelijk en herbruikbaar? Vuilnis of hulpbron?
Het platform nodigt mensen ook uit om na te denken over mondiale kwesties door meer te weten te komen over lokale realiteiten en gemeenschappen in verband met afval, door middel van ongeveer 40 korte video’s die zijn gefilmd in de omgeving of het gebouw van het museum. Audiovisuele beelden tonen uiteenlopende verhalen, zoals de reconstructie van een huis met een afvalvrije aanpak, het beheer van het afval als gevolg van overstromingen en een interview met een lid van het schoonmaakpersoneel van het museum.
Om ook onlinebezoekers op een speelse manier te betrekken, hebben we een spel ontwikkeld over het definiëren van afval, iets complexer dan het lijkt, aan de hand van definities die we hebben verzameld van professionals die werkzaam zijn op het gebied van afvalinzameling, hergebruik en vermindering in Brussel.
Bovendien zal het onlineplatform blogposts, fotoreportages, live gestreamde evenementen en podcasts hosten over een verscheidenheid aan activiteiten en gebeurtenissen rond de afvalkwestie die in de loop van 2023 plaatsvinden.
Hoe werkten we samen?
Het Huis van de Europese geschiedenis heeft een centrale rol gespeeld als initiatiefnemer en coördinator van het initiatief. Vanaf het begin en gedurende het hele proces is het belangrijk gebleken om duidelijke en betrouwbare informatie te verstrekken aan onze partners over het waarom, wat en hoe van ons gezamenlijke project. Dit was nodig om vast te stellen wat hun bijdrage kan zijn en om hun bredere museumteam te kunnen mobiliseren. Vanaf het begin was het ons doel om het discours over een bepaald historisch onderwerp, verspilling in dit geval, te “Europeaniseren”. We hebben dit partnerschap opgezet als onderdeel van een groter museumbreed project dat ons in staat stelt personele en financiële middelen uit het Huis van de Europese geschiedenis te halen en ontwerp- en productie-expertise van een aannemer in te brengen.
Het is ook van cruciaal belang om voort te bouwen op de eigen initiatieven en prioriteiten van de partnermusea. Aanvankelijk moesten we de musea ervan overtuigen dat hun actieve deelname aan het partnerschap niet alleen de moeite waard was, maar ook haalbaar ondanks hun andere engagementen en soms schaarse personele middelen. Samen konden we vaststellen hoe deelname aan het consortium eigenlijk een manier was voor hen om een deel van hun lopende of toekomstige werk te verdiepen en te verrijken.
Wat bereiken we met dit initiatief?
Worden we als musea samen beter toegerust om het thema afval en de geschiedenis ervan in Europa aan te pakken? Zeker weten! Zijn we succesvol in het bereiken van de doelen die we hebben gesteld voor dit partnerschap? Wij hopen van wel! Het is bemoedigend om te zien hoe onze Duitse partner, het Museum van Europese Culturen, heeft besloten om zijn eigen tentoonstellingsproject over menstrueel afval en het milieu te verrijken met expertise en inhoud uit andere Europese landen; te vernemen dat de collega's van het Oostenrijkse Museum voor Volksleven en Volkskunst in Wenen een reis willen organiseren naar een ander partnermuseum, het Sloveense Museum voor Recente Geschiedenis Celje, voor hun leden van de Museumvereniging; om te horen dat dankzij het project onze Italiaanse partner, het Ettore Guatelli Museum, is begonnen samen te werken met een naburig centrum om creatieve recycling te bevorderen / te ondernemen. En dit zijn slechts enkele voorbeelden.
Het is nog te vroeg om het project te evalueren. Wat zeker is, is dat deze samenwerkingsreis een unieke oefening blijkt te zijn in het verzamelen van collectieve kennis die ons in staat stelt om ons als mensen te verbinden, om als een groep te reflecteren en om op een gecoördineerde manier te handelen. Hiermee dragen we bij aan het geven van een zinvol antwoord op de vraag die we gedurende dit project hebben gesteld over de geschiedenis van afval: Wat vertelt het afval van Europa ons over zijn verleden, zijn heden en zijn toekomst?
Verken ons platform online en aarzel niet om ons feedback te geven!