Aan het begin van elk jaar viert de wereld van het cultureel erfgoed (samen met vele andere sectoren!) de dag van het publieke domein, omdat een verscheidenheid aan cultureel erfgoedwerken die voorheen auteursrechtelijk werden beschermd, tot het publieke domein behoren. Welke werken precies in het publieke domein vallen, is een moeilijke vraag om te beantwoorden, omdat wetgeving rond auteursrecht complex kan zijn, met name over de grenzen heen. Voor het Europees cultureel erfgoed maken de meeste werken die zijn gemaakt door auteurs die in 1950 zijn overleden, nu deel uit van het publieke domein, aangezien de algemene regel in de Europese Unie is dat als een auteur van een werk meer dan 70 jaar geleden is overleden, dat werk deel wordt van het publieke domein.
De auteursrechtstatus van werken is niet statisch en in steen gebeiteld, en Public Domain Day is een jaarlijkse herinnering aan de steeds veranderende aard ervan. Het evenement nodigt ons uit om de auteursrechtelijke status van werken opnieuw te evalueren, hun status waar nodig bij te werken en andere instellingen voor cultureel erfgoed aan te moedigen hetzelfde te doen voor hun collecties. Als u een stuk cultureel erfgoed ziet waarvan u verwacht dat het zich in het publieke domein bevindt, maar dat een andere auteursrechtstatus heeft, is het altijd een goed idee om de instelling een vriendelijk bericht te sturen met de vraag of de auteursrechttag op een werk nog steeds geldig is of moet worden bijgewerkt!
De Dag van het publieke domein biedt ons ook de mogelijkheid om de aandacht te vestigen op de waarde van het digitaliseren van cultureel erfgoedobjecten en de mogelijkheden voor het delen en hergebruiken van die objecten die worden gecreëerd door cultureel erfgoed uit het publieke domein beschikbaar te stellen op platforms zoals Europeana. Om dit te vieren, hebben we leden van de stuurgroepen van de Europeana Network Association Communicators en Copyright Community gevraagd om een cultureel erfgoedobject in het publieke domein te benadrukken, dat voor iedereen beschikbaar is via de Europeana-website, dat ze opvallend vinden en met anderen willen delen. Ontdek hun keuzes hieronder!
Peter Soemers, voorzitter van de Communicators Community: Gezicht op Haarlem met Bleekgronden, Jacob van Ruisdael
Ik hou van dit schilderij, omdat het een landschap en een stadsgezicht in één presenteert, met een prachtige hemel vol wolken. Het werpt schaduw en licht op verschillende plaatsen en helpt je blik door de verschillende stadia van het beeld te lopen. Het is zeer “zoombaar”, waardoor een mysterieuze rondleiding door het landschap met weiden, huizen, mensen, wasserij, de kerken, molens en huizen van Haarlem en de prachtige wolken mogelijk is.
Killian Downing, covoorzitter van de communicatorengemeenschap: Giant’s Causeway, Ierland
Deze albumafdruk toont de natuurlijk vormende basaltrotsen van de Giant's Causeway, Noord-Ierland, ca.1850-1870. Deze prent maakt deel uit van een album dat in 1994 naar het Rijksmuseum is overgebracht en nu beschikbaar is in het Publiek Domein. De Ierse mythologie vertelt over de reus Fionn Mac Cumhaill die de Giant's Causeway bouwde als opstap naar Schotland, zodat hij zijn voeten niet nat zou maken. Volgens de legende heeft Mac Cumhaill ook een deel van Ierland, dat nu Lough Neagh is, verscheurd om het naar een rivaliserende reus te gooien, maar het miste en landde in de Ierse Zee en werd het eiland Man, en een steentje van hetzelfde werd Rockall. De Giant's Causeway staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Susan Hazan, covoorzitter gemeenschap van communicatoren: Colosseum, Rome, Elias (Elie) Smalhout
Hoe hebben we het in hemelsnaam gered zonder onze smartphones? Deze tekening van het Colosseum geeft ons stof tot nadenken over de tijd. Niet alleen over de historische tijd weerspiegeld in de afbrokkelende stenen van de Romeinse ruïnes, maar de tijd die nodig is om de details te documenteren in een handgetekende schets. De gekleurde houtskool trekt ons in de schaduw om de bogen te traceren en te genieten van het licht dat van het gladde metselwerk danst. Een feest voor het oog en het hart en een kans om de creativiteit van de kunstenaar en tekenaar Smalhout, Elias (Elie) (1889-1939) te waarderen.
Frederic Saunderson, lid van de Stuurgroep Auteursrechtgemeenschap: Middeleeuwse Ierse, gemeenschappelijke drinkbeker of Mether
Ik ben vooral gefascineerd door dit voorbeeld van een gemeenschappelijke drinkbeker in de context van onze huidige wereld van isolatie, quarantaine en social distancing. Wat zouden de makers en gebruikers van dit schip hebben gedaan met de grenzen die zijn gesteld aan het contact tussen mensen in het huidige Europa? Met zijn meerdere handvatten stelt deze drinkbeker de kijker netjes in staat om zich een veelheid aan handen en hun eigenaren voor te stellen die een gezamenlijk drankje delen. Deze 3D-weergave op Europeana maakt de interactie met dit item des te dynamischer tijdens ons huidige tijdperk van lockdowns.
Marina Markellou, lid van de Stuurgroep Auteursrechtgemeenschap: Strohoed van Nikolaos Lytras
Dit werk is een van de belangrijkste tekeningen van het vroege modernisme in Griekenland, maar bovenal herinnert het me eraan dat de zomer het beste seizoen van het jaar is en de zomer in Griekenland de beste ervaring is die een persoon ooit zou kunnen hebben, vooral in Tinos, het eiland van de kunstenaar. Ik kijk uit naar een langverwachte zomer!
Evelin Heidel, lid van de Stuurgroep Auteursrechtgemeenschap: Weide van de bergen, Čordák, Ľudovít
Er is zoveel content in Europeana waar ik van hou. Ik gebruik het de hele tijd voor verschillende doeleinden, waaronder slideshow presentaties en flyers. Vorig jaar hebben we verschillende landschappen gebruikt die zijn geselecteerd als onderdeel van de galerijen & featured content voor de Copyright Community en Open GLAM webinar serie, als achtergrond voor onze flyers.
Karin Glasemann, voorzitter van de Copyright Community: Meisje dat door een telescoop kijkt, Pietro Antonio Rotari
Een van mijn favorieten is dit schilderij. Ik vind het leuk omdat het meisje vol nieuwsgierigheid lijkt en dingen probeert te zien en te begrijpen.
Jolan Wuyts, Europeana Foundation: Hond in het bos - Arnold Peter Weisz-Kubínčan
Mijn favoriete foto is degene die dit artikel leidt. Nu de wereld net zo gek is als de laatste tijd, heb ik troost en vrede gevonden in kunstwerken die huiselijkheid, hygge, vriendschap en rust uitstralen. Deze 'hond in het bos' van Weisz-Kubínčan is daar een perfect voorbeeld van. Ik heb het afgelopen jaar veel gewandeld en door mijn thuiskantoor te ontvluchten, heb ik het gevoel dat ik me door de natuur kan laten omhullen, op dezelfde manier als de hond in het schilderij dezelfde kleuren en lijnen aanneemt als de bergen eromheen. Weisz-Kubínčan was een belangrijke Joodse expressionistische schilder uit Slowakije, een briljante kunstenaar wiens werken uitstralen mystiek. Hij stierf in een concentratiekamp aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Een groot deel van zijn schilderijen werd opgeslagen in een koffer. In 2019 heeft de Slowaakse Nationale Galerie een tentoonstelling over Weisz-Kubínčan opgezet onder de naam Artist’s (Heavy) Luggage. Misschien was deze vredige hond ook een van de werken die veilig in die koffer werd bewaard?
