Arna fhorbairt ag pobal gairmiúil an spáis choitinn sonraí Eorpaigh don oidhreacht chultúrtha, agus ag Tionscnamh Europeana mar mhaoir air, léirítear sa pháipéar an plé laistigh den Tionól Ailínithe maidir leis an gCultúr don Intleacht Shaorga – cleachtadh comhchoiteann faisnéise a raibh breis agus 400 gairmí rannpháirteach ann go dtí seo. Cuireann sé seasamh comhroinnte in iúl freisin d’earnáil na hoidhreachta cultúrtha i gcoitinne san Eoraip.

Léirigh an Tionól Ailínithe gur mian le hearnáil na hoidhreachta cultúrtha éiceachóras faisnéise níos cothroime agus níos sláintiúla a mhúnlú go gníomhach, ag tógáil ar a saineolas agus ar a luachanna. Léirigh sé gur mhian leis ról déach a bheith aige i ndáil leis an intleacht shaorga. Ar thaobh amháin, trí theorainneacha a leagan síos maidir leis an gcaoi a n-úsáidtear sonraí oidhreachta cultúrtha in IS, cosc a chur ar a n-ionsú i gcórais theimhneacha eastóscacha atá mí-ailínithe le luachanna poiblí nó nach dtugann ar ais do na hinstitiúidí a dhéanann maoirseacht air. Ar an taobh eile, trí leas gníomhach a bhaint as an intleacht shaorga chun cineálacha nua rochtana, rannpháirtíochta agus luacha shochaíoch a scaoileadh, faoi threoir a misin agus a luachanna chun leas an phobail. Tacaíonn an páipéar leis an gcur chuige déach seo.

An intleacht shaorga phoiblí agus an chaoi ar féidir leis an oidhreacht chultúrtha í a chur i gcrích

Cuireann an páipéar seo IS Poiblí laistigh de réaltachtaí earnáil na hoidhreachta cultúrtha, ag leagan amach ceithre bhealach nithiúla don earnáil le tacaíocht ón spás sonraí chun rannchuidiú lena dhéanamh i dtéarmaí praiticiúla oibríochtúla.

Is iad seo a leanas na ceithre rannchuidiú leis an Intleacht Shaorga Phoiblí ónár n-earnáil:

• Sonraí ardcháilíochta agus an t-eolas is gá a sholáthar chun iad a choinneáil inrianaithe, inléirithe agus iontaofa. Agus an méid sin á dhéanamh acu, cuidíonn institiúidí oidhreachta cultúrtha le haschuir IS a dhéanamh níos láidre, níos comhthéacsúla agus níos oscailte do ghrinnscrúdú.
• Rochtain ar shonraí agus athúsáid sonraí a bhainistiú ar bhealaí cothroma cómhalartacha. Is idirghabhálaithe iontaofa iad institiúidí oidhreachta cultúrtha agus ba cheart dóibh tionchar a imirt ar an gcaoi a ndéanann forbróirí IS faisnéis chultúrtha a rochtain agus a athúsáid, rud a chuidíonn le heastóscadh luacha a chosc gan chómhalartacht agus ídiú an bhonneagair phoiblí.
• Cruthú a dhéanamh ar an gcaoi a ndéantar córais intleachta saorga atá níos lú agus ábhartha ó thaobh fearainn de a fhorbairt agus a úsáid. Áirítear leis sin cuidiú le rialachas a bhforbartha agus a n-imscartha a mhúnlú, lena n-áiritheofar go leanfaidh IS de bheith trédhearcach, inchoimhlinte agus ailínithe le luachanna daonlathacha agus le creataí rialála.
• Litearthacht na hintleachta saorga poiblí a neartú ar fud na n-institiúidí agus na sochaí. Ní mór d’institiúidí gairmithe a uas-sciliú agus, ag an am céanna, cuidiú le lucht féachana tuiscint a fháil ar an gcaoi a n-oibríonn an intleacht shaorga agus dul i ngleic go criticiúil leis na córais intleachta saorga a bhíonn acu.

Ról cumasóra an spáis sonraí

Leagtar amach sa pháipéar conas is féidir leis an spás coiteann sonraí Eorpach don oidhreacht chultúrtha cabhrú leis an earnáil gníomhaíocht a dhéanamh ar fud na gceithre réimse a thuairiscítear thuas, chun IS Poiblí a fhíorú. Tá níos mó i gceist leis sin ná comhroinnt sonraí chun abhcóideacht, fothú acmhainneachta agus comhghuaillíochtaí a chruthú ar fud na hearnála agus lasmuigh di. Agus an spás sonraí mar chumasóir, is féidir le hinstitiúidí oidhreachta cultúrtha cuidiú le héiceachóras poiblí IS a mhúnlú san Eoraip bunaithe ar luachanna poiblí, ar chuntasacht agus ar éagsúlacht chultúrtha.

Léigh an páipéar

Cad eile atá i ndán don intleacht shaorga sa spás sonraí?

Tabharfaidh an spás sonraí dea-shampla, agus IS á chur i bhfeidhm i gcomhréir le prionsabail phoiblí IS agus leis na teachtaireachtaí a leagtar amach sa pháipéar. Áirítear leis sin ardán aisghabhála atá cumhachtaithe ag IS a thógáil chun cuardach agus moltaí a fheabhsú, IS a úsáid chun claontachtaí i mbailiúcháin oidhreachta a bhrath agus a mhaolú, agus 30 milliún sócmhainn dhigiteach a sholáthar le haghaidh oiliúint IS i gcomhréir le cuspóirí Straitéis an Aontais Sonraí.

Sna míonna amach romhainn, leanfaidh an spás sonraí de bheith ag tacú le glacadh agus comhúinéireacht leathan an pháipéir. Ina theannta sin, bí ar an eolas i gcónaí faoi thuilleadh oibre a bhaineann leis an intleacht shaorga:

• Forbrófar páipéar beartais leis an tionscadal Mol Oidhreachta Eorpach atá maoinithe ag an Aontas. Beidh moltaí nithiúla inghníomhaithe sa pháipéar seo agus eiseofar é i mí Mheán Fómhair.
• Leis an spás sonraí, forbrófar prótacail agus creataí chun sonraí oidhreachta cultúrtha a chomhroinnt le haghaidh úsáid IS, bunaithe ar loighic chómhalartach.
• Déanfar obair Phobail Chomhlachais Líonra Europeana agus comhar le Fóram Comhbhailitheoirí Europeana chun litearthacht intleachta saorga a neartú ar fud na hearnála.
• Reáchtálfar ceardlann chun straitéis náisiúnta don oidhreacht chultúrtha faoi stiúir IS a fhorbairt in Éirinn an 2 Deireadh Fómhair, le linn Uachtaránacht na hÉireann ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh sa dara leath de 2026.
• Cothófar comhpháirtíochtaí agus comhghuaillíochtaí, lena n-áirítear le AI4LAM, ECHOES, Culture Action Europe agus leis an Mol Oidhreachta Eorpach chun leanúint de theachtaireachtaí an pháipéir a scaipeadh.
• Déanfar plé le cuideachtaí teicneolaíochta chun uaillmhianta a ailíniú agus chun forbairt fhreagrach IS a áirithiú, ag tógáil ar theachtaireachtaí an pháipéir.