Over het project
Het Quarantaine Archives-project werd in het voorjaar van 2020 in België geboren, na de eerste lockdown van de COVID-19-pandemie. Het project heeft tot doel archivarissen en burgers bewust te maken van het belang van het behoud van de sporen van deze specifieke periode, niet alleen om de historici van morgen de nodige bronnen te geven om deze crisis te begrijpen, maar ook om archivarissen instrumenten te bieden om een dergelijke crisis in de toekomst beter te beheren.
Het onlineplatform van het project werd op 14 april 2020 gelanceerd dankzij een partnerschap tussen de Franstalige (AAFB) en Nederlandstalige (VVBAD) verenigingen van de Belgische archiefsector. Binnen enkele weken hadden meer dan twintig archiefinstellingen in het land zich bij het project aangesloten: ze lanceerden oproepen voor collecties in het hele land en ontvingen foto's, tekeningen, teksten, maskers en andere initiatieven van burgers, die voor de toekomst werden gearchiveerd.
Het platform verbindt burgers en archivarissen om meer inhoud te kunnen verzamelen en gerelateerde initiatieven en onderzoek te benadrukken. Onvermoedelijk in het begin leek het project zelfs een therapeutische klep te bieden aan burgers die door de crisis waren geschokt.
Gemeenschap en netwerken
De Belgische archivarisgemeenschap stopte niet bij de oprichting van het platform en realiseerde zich al snel dat een groot deel van het verzamelde materiaal online werd geproduceerd, vooral op sociale netwerken waar veel solidariteitsinitiatieven of dagboeken floreerden. Het Quarantaine Archives-platform werd ook een plek om ervaringen te delen met betrekking tot web- en sociale netwerkarchivering. Meer ervaren archivarissen bieden tutorials aan , anderen delen hun eigen ervaringen. Om hun werk onder de aandacht te brengen, lanceerden de deelnemende archivarissen ook een podcast “Vis ma vie d'archiviste confiné-e” op het platform, waarin werd onderzocht hoe deze crisis hun werk had veranderd.
Deze initiatieven hebben een aantal discussies en vragen opgeworpen: Als we deze online tijdschriften niet archiveren, laten we het dan aan grote techbedrijven over om dat te doen? De crisis zette vraagtekens bij de rol van archivarissen; van “verzamelaars” van documenten worden sommige ervan “scheppers” van documenten, bijvoorbeeld door mondelinge getuigenissen te verzamelen van vakbondsleiders, begraafplaatsbeheerders of maskernaaisters.
Tentoonstellingen en inhoud
Volgens een eerste voorlopige beoordeling in december 2021 heeft het project Quarantainearchieven in heel België meer dan 3 000 documenten verzameld. De meeste verzamelde documenten zijn digitaal en werden verzameld rond de eerste lockdown - er was minder enthousiasme tijdens verdere lockdowns.
Om het Quarantainearchief te promoten, publiceerde de AAFB in maart 2022, twee jaar na de eerste lockdown, een virtuele tentoonstelling. Het verzamelt ongeveer 40 documenten die tijdens de crisis zijn verzameld (foto's, video's, audiogetuigenissen, webarchieven, Facebook-pagina's), geselecteerd door archivarissen en vergezeld van hun getuigenissen. Deze tentoonstelling is zowel gericht op archivarissen als op burgers om details over het beroep van archivaris te promoten en te delen en hen bewust te maken van de kwestie van hun eigen archieven. Een deelnemer aan de virtuele opening van de tentoonstelling zei: “Het is echt een geweldig initiatief om te archiveren wat burgers [tijdens deze crisis] hebben gedaan en om het beroep van archivaris te presenteren.”
Toekomstplannen
Gedurende twee jaar heeft het Quarantaine Archives platform een verbindende rol gespeeld in de Belgische archiefsector. Het heeft de inspanningen van archivarissen gebundeld om de crisis te documenteren, banden gecreëerd tussen professionals, velen uit hun isolement gehaald en het bewustzijn van hun missie vergroot. Op basis van deze eerste ervaring vergroot de AAFB nu het bewustzijn onder archivarissen en burgers om de sporen van andere crises te bewaren.
Ten slotte heeft de oprichting van Quarantainearchieven de behoefte aan Belgisch Franstalige archieven aan het licht gebracht: de creatie van een gemeenschappelijke virtuele ruimte die de individuen en structuren verzamelt die de sporen bewaren van wat onze samenleving maakt. Op de lange termijn is het project Quarantainearchieven bedoeld om een breder webinstrument te worden, waarbij de horizontale kwestie van archieven in de samenleving wordt gecentraliseerd en gefedereerd; een gemeenschappelijk toegangspunt voor de onderzoeker, de burger en de archivaris. De AAFB is van plan zich bewust te blijven van het belang van het documenteren van onze samenleving voor toekomstige generaties, met aandacht voor erfgoed maar ook voor democratie. De pooling zal daarom doorgaan, voor het behoud van de herinnering aan België en de herinnering aan de wereld.
Dit artikel is geschreven in samenwerking met The Association of Francophone Archivists of Belgium (AAFB). De AAFB, opgericht in 2005, is een non-profitorganisatie die de belangen behartigt van Franstalige archivarissen en archiefbeheerders in België.