Leagtar amach sa spás coiteann sonraí Eorpach don oidhreacht chultúrtha 2025-2030 an fhís agus na tosaíochtaí don spás sonraí i dtreo 2030. Cuirtear i láthair ann fís chomhroinnte a d’fhorbair an Coimisiún Eorpach, na Ballstáit - tríd an Sainghrúpa maidir le Spás Sonraí Eorpach coiteann don Oidhreacht Chultúrtha (CEDCHE) - agus Tionscnamh Europeana. Léigh ar aghaidh chun a fháil amach cad atá i ndán don spás sonraí sna blianta amach romhainn.
Comhfhís
Leagtar amach sa Straitéis fís chomhroinnte chun spás sonraí a fhorbairt a leanann de rochtain ar an oidhreacht chultúrtha a oscailt agus a dhaonlathú; feabhsaíonn sé an sreabhadh sonraí chun tacú le cruthú luacha, nuálaíocht agus iomaíochas san Eoraip; déanann sé oiriúnú do riachtanais na rannpháirtithe agus d’fhorbairtí teicneolaíochta, agus téann sé i dteagmháil le pobal éagsúil agus freastalaíonn sé ar chlaochlú digiteach eiticiúil atá dírithe ar an duine san earnáil ag an am céanna.
Leagtar bealach chun cinn ann chun leanúint den spás sonraí a fhorbairt agus a mhéadú sa bhreis ar an mbonneagar straitéiseach atá ann cheana, agus leas á bhaint as obair Thionscnamh Europeana le fiche bliain anuas agus luach leanúnach na n-infheistíochtaí a rinneadh roimhe seo á áirithiú, agus cumais agus feidhmiúlachtaí nua á gcur leis agus ailíniú á dhéanamh le bunphrionsabail an spáis sonraí Eorpaigh agus le riachtanais na hearnála.
Trí thosaíocht agus trí théama thrasearnálacha
Sainaithnítear trí thosaíocht sa straitéis:
Bonneagar spáis sonraí láidir agus idir-inoibritheach a fhorbairt agus éagsúlacht agus cáilíocht na tairisceana sonraí a mhéadú ag an am céanna. Is éard atá i gceist leis sin méid agus éagsúlacht na sonraí agus na sásraí comhroinnte sa spás sonraí a leathnú, rud a chuirfidh ar chumas institiúidí oidhreachta cultúrtha níos mó smachta a bheith acu ar an gcaoi a gcomhroinneann siad a gcuid sonraí. Áirítear leis freisin idir-inoibritheacht le spásanna sonraí eile a áirithiú, chomh maith le tionscnaimh Eorpacha, náisiúnta agus réigiúnacha chun malartú sonraí a éascú. Leagtar béim ar leith ann ar ábhar ilteangach ardcháilíochta, tacair sonraí 3T agus cineálacha sonraí saibhrithe eile a mhéadú.
Rochtain ar shonraí oidhreachta a éascú chun borradh a chur faoin athúsáid ar fud lucht féachana, margaí agus earnálacha atá ann cheana agus atá nua, agus ar fud spásanna sonraí agus tionscnaimh oidhreachta cultúrtha eile. Freastalóidh an spás sonraí ar lucht féachana éagsúil, ó ghairmithe agus taighdeoirí oidhreachta cultúrtha go heolaithe sonraí, forbróirí IS agus úsáideoirí aisteacha. Beidh sonraí oidhreachta cultúrtha luachmhar chun córais intleachta saorga Eorpacha a oiliúint, lena n-áiritheofar go ndéanfar ionadaíocht ar shaibhreas cultúrtha agus éagsúlacht teanga na hEorpa i samhlacha intleachta saorga.
Tacú le claochlú digiteach na hearnála trí fhothú acmhainneachta, líonrú agus nuálaíocht. Is é an sprioc atá ann gairmithe agus institiúidí a chumhachtú chun rannchuidiú leis an spás sonraí agus chun tairbhe a bhaint as, rud a neartóidh cumas an phobail athrú inscálaithe agus inbhuanaithe a chur chun cinn. Áirítear leis sin dlús a chur le glacadh freagrach teicneolaíochtaí atá ag teacht chun cinn amhail IS, XR, 3D agus sonraí oscailte nasctha. Trí dhíriú ar fhothú acmhainneachta agus ar chuimsiú, áiritheofar go mbeidh rochtain ag gach institiúid, gan beann ar a méid, ar uirlisí digiteacha agus ar oiliúint dhigiteach.
Tá trí théama thrasearnálacha – an intleacht shaorga, 3T agus an t-ilteangachas – a bhfuil impleachtaí móra acu maidir le cur in úsáid, uas-scálú agus rath an spáis sonraí i gcuspóirí na dtrí thosaíocht.
Comhthéacs atá ag athrú
Tá an straitéis sin ábhartha go háirithe i gcomhthéacs an lae inniu. Mar gheall ar thírdhreach geopholaitiúil atá ag athrú agus ar dhálaí aeráide atá ag dul in olcas, ní mór pleanáil a dhéanamh amach anseo agus athléimneacht agus slándáil a neartú chun ár sonraí oidhreachta comhroinnte a chosaint, ar sonraí iad a eascraíonn as iarrachtaí digitithe ó gach cearn den Eoraip. Tá rochtain ar shonraí i gcroílár Phlean Gníomhaíochta Ilchríochach IS an Choimisiúin Eorpaigh, arb é is aidhm dó an intleacht shaorga a ghiaráil chun borradh a chur faoi iomaíochas na hEorpa agus, ag an am céanna, a luachanna a chaomhnú agus aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann leis an intleacht shaorga. Tá forbairt an spáis sonraí ar cheann de na gníomhaíochtaí suaitheanta sa Chompás Cultúir freisin, creat straitéiseach an Aontais don chultúr – rud a léiríonn uaillmhianta nua dó.
Ag an am céanna, leanann an straitéis de thacaíocht a thabhairt do na spriocanna digitithe a leagtar amach sa Mholadh ón gCoimisiún Eorpach maidir le spás coiteann sonraí Eorpach don oidhreacht chultúrtha in 2021, agus de chur leis an méid a baineadh amach le Tionscnamh Europeana ó seoladh é in 2008.
Straitéis i ngníomh
In 2026, glacfaimid céimeanna nithiúla chun na trí thosaíocht théamacha agus trí théama thrasearnálacha den straitéis maidir le spás sonraí 2025–2030 a chur chun cinn. Léigh faoin gcaoi a gcuirfidh Fondúireacht Europeana an obair sin chun cinn in 2026 trí ghníomhaíochtaí nithiúla i bPlean Gnó 2026.