Patrick, tá tú i gceannas ar ‘fhoireann ghlas’ inmheánach Fhondúireacht Europeana, cén fáth, dar leat, a bhfuil an t-athrú aeráide tábhachtach d’earnáil na hoidhreachta cultúrtha?
Pádraig: Sílim gur ábhar tábhachtach é an t-athrú aeráide do gach duine. Tá freagracht ar gach duine agus ní haon eisceacht í earnáil na hoidhreachta cultúrtha. Go deimhin, tá ról níos mó fós ag an earnáil ós rud é gurb é an sprioc atá aici daoine a chur ar an eolas faoin gcultúr, faoi rudaí a tharla roimhe seo ar féidir linn foghlaim uathu. Ní mór dúinn foghlaim ó na hathruithe aeráide seo freisin. Ní mór dúinn tuiscint a fháil ar conas déileáil leis.
Shadi, tá tú ag comhoibriú leis an gComhlachas Líonra Eorpach nua um Ghníomhú ar son na hAeráide mar bhainisteoir pobail. Cén fáth, dar leat, a bhfuil an aeráid ina hábhar tábhachtach don earnáil seo?
Shadi: Bíonn tionchar díreach inbhraite ag an athrú aeráide ar an gcultúr agus ar láithreáin oidhreachta cultúrtha, chomh maith le tionchair shóisialta a bhaineann leis an mbochtaineacht, leis an neamhionannas, le cailliúint cultúir agus féiniúlachta. Beidh tionchar ag gach ceann acu seo ar an gcultúr agus ar an oidhreacht ina iomláine. Tá freagracht ar earnáil an chultúir i ngach saincheist shóisialta agus dhaonnachta, mar sin níl sé seo difriúil.
Cad iad na gníomhaíochtaí atá á ndéanamh ag Europeana sa réimse seo?
Pádraig: I mí Aibreáin, bhunaigh Fondúireacht Europeana ‘foireann ghlas’. Táimid ag obair chun níos mó a thuiscint faoinár lorg carbóin agus é mar aidhm againn a bheith in ann céimeanna a ghlacadh chun é a laghdú. Tá sé beartaithe againn tús a chur le cúiteamh a dhéanamh ar astaíochtaí an taistil a dhéanann an fhoireann agus tá beartas againn a mholadh don fhoireann an traein a thógáil in ionad eitilt má tá an t-achar taistil réasúnta. Táimid ag féachaint freisin ar sheirbhísí digiteacha a sholáthraímid, mar shampla, ag cinntiú nach ligimid do fhreastalaithe rith gan ghá mura n-úsáidtear iad. Tá dea-chleachtas á roinnt againn leis an bhfoireann freisin - reáchtáil an fhoireann ghlas seisiún le déanaí faoin méid sonraí a stórálaimid go léir agus faoin gcaoi ar féidir linn glantachán digiteach rialta a dhéanamh ar ár ríomhphoist, ar ár bhféilirí agus ar ár ndoiciméid.
Shadi: Is é an méid a dhéanann Europeana an acmhainneacht a fhothú le haghaidh chlaochlú digiteach na hearnála. Agus tá go leor éifeachtaí dearfacha ag an gclaochlú digiteach ar an aeráid agus ar an gcomhshaol, ach éilíonn sé fuinneamh agus acmhainní nádúrtha freisin. Is é an príomhfhócas atá againn an earnáil a chumhachtú le haghaidh claochlú digiteach inbhuanaithe. Chuir Comhlachas Líonra Europeana pobal um Ghníomhú ar son na hAeráide ar bhonn foirmiúil le déanaí a bhfuil sé d’uaillmhian aige gníomhaíocht chomhchoiteann a spreagadh san earnáil agus fíorathrú a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar an éigeandáil aeráide. Bunaíodh Pobal Europeana um Ghníomhú ar son na hAeráide as obair Ghrúpa Europeana um Ghníomhú ar son na hAeráide.
Agus ag comhdháil Europeana 2021 an tseachtain seo caite, sheolamar Forógra Europeana maidir le Gníomhú ar son na hAeráide . Leagtar amach ann ceithre threoirphrionsabal a bheidh mar bhonn eolais do na gníomhaíochtaí nithiúla a dtabharfaidh Tionscnamh Europeana fúthu chun an t-athrú aeráide a mhaolú tríd an gcaoi a ndéanaimid pleanáil, comhoibriú, oibriú agus abhcóideacht. Léiríonn an forógra go gcreidimid go bhfuil gníomhaíocht chomhchoiteann riachtanach agus gur cheart go mbeadh aitheantas don tionchar ar an aeráid mar bhonn eolais do gach céim agus gné dár gcuid oibre, agus gur féidir le hathruithe beaga, móra, pearsanta agus sistéamacha difear a dhéanamh.
Cé leis a bhfuil tú ag lorg an dea-chleachtais agus an inspioráid is fearr sa réimse seo?
Shadi: Sílim gur saincheist an-chasta í d’aon earnáil nó d’aon tionscal, agus ar an gcaoi chéanna, d’earnáil na hoidhreachta cultúrtha, agus d’earnáil na hoidhreachta cultúrtha digití. Is ábhar é nár phiocamar suas ach le déanaí, tar éis na hoibre móire a thosaigh an Grúpa um Ghníomhú ar son na hAeráide in 2019, faoi stiúir na gComhairleoirí Comhaltaí ENA Barbara Fischer, Killian Downing agus Peter Soemers. Thug a gcuid oibre muid go dtí an áit ina bhfuilimid inniu.
Tá mé spreagtha freisin ag rudaí a dhéanann na Músaeim don Todhchaí, an Líonra Oidhreachta Aeráide, Europa Nostra agus NEMO. Agus léigh mé faoin méid a dhéanann eagraíochtaí um ghníomhú ar son na haeráide agus um cheartas aeráide ar fud an domhain.
Pádraig: Mar fhorbróir bogearraí, féachaim den chuid is mó ar an taobh teicniúil. Mar sin, tagann inspioráid go príomha ó phobail amhail ClimateAction.Tech agus ó dhaoine a oibríonn chun tionchar na seirbhísí digiteacha a laghdú. Scríobh Tom Greenwood leabhar iontach maidir le dearadh gréasáin inbhuanaithe. Agus tá Chris Adams ann, atá ar cheann de bhunaitheoirí Fhondúireacht an Ghréasáin Ghlais, ag cur soláthraithe seirbhíse chun cinn a úsáideann fuinneamh glas 100%. Agus tá Christian Kroll ann freisin, bunaitheoir Ecosia, ar inneall cuardaigh atá dearfach ó thaobh na haeráide de é. Mhúnlaigh sé an eagraíocht sin sa chaoi is gurb é a sprioc i ndáiríre difríocht a dhéanamh, an domhan a dhéanamh níos fearr agus gan brabús a dhéanamh, rud a cheapaim gur smaoineamh iontach é.
Conas is féidir le daoine páirt a ghlacadh ann?
Shadi: Léigh agus roinn Forógra Europeana maidir le Gníomhú ar son na hAeráide , bí páirteach i bpobal Europeana maidir le Gníomhú ar son na hAeráide agus roinn a bhfuil ar siúl agat i d’institiúid. Bímid ag comhoibriú agus ag foghlaim le chéile. Déanaimis eolas a roinnt, feasacht a mhúscailt agus gníomhaíocht éifeachtach inbhuanaithe a spreagadh le chéile. Is turas é atá ar siúl againn le chéile agus tá tábhacht le gach gníomh i ndáiríre.
Pádraig: Tosaíonn sé le daoine a thuiscint gur féidir le gach rud a dhéanann siad tionchar a imirt ar astaíochtaí carbóin agus ar an athrú aeráide. Féachann daoine ar an idirlíon mar rud atá saor in aisce, seolann tú ríomhphost agus sin é. Ach tá tionchar ag gach ríomhphost freisin. Nuair a thuigeann tú é sin, is féidir leat gníomhartha beaga a dhéanamh chun an tionchar sin a laghdú. Is féidir leat imscrúdú a dhéanamh más féidir leat aistriú chuig soláthraí idirlín glas, is féidir leat níos lú ríomhphoist a sheoladh, is féidir leat monatóireacht a dhéanamh ar do ríomhaire nuair nach bhfuil tú á úsáid. Is féidir le gach cineál rudaí beaga cabhrú leat.
Mar a dúirt Shadi, is deis foghlama é seo i ndáiríre, turas dúinn go léir. Níl na freagraí ar fad againn - dá ndéanfaimis, bheimis ag dul i ngleic leis ar bhealach difriúil! Ach is iontach an rud é bealaí nua a aimsiú chun rudaí a dhéanamh. Tá sé an-spreagúil.