Dúshlán na meiteashonraí ilteangacha
Oibríonn Europeana le bailiúcháin a bhfuil cur síos orthu i 37 teanga ar a laghad agus déanann sé a dhícheall iad a mheaitseáil le téarmaí cuardaigh a d'fhéadfadh tarlú i dteanga ar bith. Déantar cur síos ar gach mír sna bailiúcháin ar shuíomh gréasáin Europeana i sraith réimsí meiteashonraí a chuireann faisnéis riachtanach in iúl fúthu, amhail a dteideal agus a gcruthaitheoir. Cuidíonn an fhaisnéis seo le daoine na rudaí a bhfuil suim acu iontu a fháil amach agus a thuiscint. Faoi láthair, tá téarmaí i bhformhór na dtaifead i dteanga amháin, teanga na soláthraithe sonraí. Cuireann an easpa meiteashonraí ilteangacha sin bac ar sprioc Europeana rochtain leathan ar a bhailiúchán a chur ar fáil ar fud na dteangacha.
Is dúshlán mór é aghaidh a thabhairt ar an ilteangachas ina leith sin. Ar an gcéad dul síos, ní teanga nádúrtha í meiteashonraí ina bhfuil abairtí iomlána agus gramadach intuartha; is minic a chuirtear i láthair é i bhfrásaí gearra nó fiú i bhfocail aonair, rud a chiallaíonn go bhfuil sé deacair teacht ar an gcomhthéacs is gá chun aistriúchán cruinn a dhéanamh. Ina theannta sin, is féidir leis na téarmaí a úsáidtear a bheith an-sonrach; d’fhéadfadh cuma téarma ghinearálta a bheith orthu ach tá brí dhifriúil leo nuair a úsáidtear iad i gcomhthéacs na hoidhreachta cultúrtha.
Mar shampla, d'fhéadfaí téarma reiligiúnach na Gréige a léiríonn an Suipéar Deireanach a aistriú go mícheart mar Dinnéar Rúnda. Is é an tionchar a bheadh ag an aistriúchán míchruinn seo - nó gan aistriúchán go Béarla ar fad - ná nach mbeadh déantáin Ghréagacha le teideal nó cur síos a thagraíonn don téama áirithe le feiceáil i measc na dtorthaí nuair a dhéanann duine cuardach ar phictiúir faoin Suipéar Deireanach ar shuíomh Gréasáin Europeana.
Nasc a thógáil idir pobail Sheirbhís Dhigiteach Europeana agus eTranslation
Conas atá an tionscadal Europeana Translate ag obair le páirtithe leasmhara agus uirlisí eile chun aghaidh a thabhairt ar an dúshlán sin?
Arna fhorbairt ag an gCoimisiún Eorpach, is uirlis teanga é eTranslation a cruthaíodh trí úsáid a bhaint as na teicneolaíochtaí IS is nuaí agus cuireadh oiliúint air maidir leis na méideanna móra sonraí atá ar fáil go hinmheánach agus a bailíodh trí iarracht bailithe acmhainní teanga ar fud an Aontais. Sa stór ELRC-SHARE a úsáideann eTranslation DSI, tá an oidhreacht chultúrtha faoi ghannionadaíocht, agus, mar thoradh air sin, níl na réitigh teicneolaíochta atá ann cheana chomh hoiriúnach céanna chun gnéithe sonracha shonraí na hoidhreachta cultúrtha a láimhseáil.
Sa chomhthéacs sin, tá sé ríthábhachtach comhar a fhorbairt idir páirtithe leasmhara ó phobail Europeana agus eTranslation chun uirlisí meaisínaistriúcháin a shaincheapadh ionas gur féidir leo freastal ar riachtanais ar leith réimse na hoidhreachta cultúrtha. Féachann Europeana Translate leis na pobail eTranslation agus Europeana a thabhairt le chéile chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhíonn roimh an dá earnáil. Chun rochtain ilteangach ar an oidhreacht chultúrtha dhigiteach a fheabhsú, tá gá le roinnt ról agus saineolais chomhlántacha, a bhfreastalaíonn comhpháirtithe éagsúla Europeana Translateorthu (féach anseo).
Turgnaimh le meaisínaistriúchán
Le roinnt míonna anuas, d’oibrigh comhpháirtithe tionscadail le chéile chun taifid meiteashonraí a roghnú agus a dheighilt go hiomchuí ó shuíomh gréasáin Europeana. Bhain comhpháirtí tionscadail Pangeanic leas as na sonraí sin ansin, a d’úsáid iad sa bhreis ar 12 mhilliún mír théacsúil aistriúcháin ó acmhainní teanga cineálacha atá ann cheana chun feabhas a chur ar chruinneas algartaim mheaisínaistriúcháin agus meiteashonraí oidhreachta cultúrtha á n-aistriú.
Rinne Pangeanic roinnt turgnaimh ag smaoineamh ar theaglamaí éagsúla sonraí oiliúna. Áiríodh leis sin meiteashonraí dátheangacha ó Europeana, sonraí sintéiseacha a táirgeadh ó mheiteashonraí i dteanga amháin, agus foclóirí ilteangacha a bhaineann le réimse na hoidhreachta cultúrtha. Rinneadh foinsí malartacha sonraí, lasmuigh de Europeana, a mheas freisin le haghaidh teangacha nach bhfuil ach líon beag acmhainní nó gan aon acmhainní le haistriúcháin go Béarla ann ina leith. Leis an meastóireacht uathoibríoch ar na turgnaimh sin trí úsáid a bhaint as méadrachtaí seanbhunaithe, bhí comhpháirtithe in ann cinneadh a dhéanamh maidir leis an socrú le haghaidh na n-aistriúchán uathoibríoch den chaighdeán is fearr agus iad a chur i gcomparáid leis na torthaí a baineadh amach le huirlisí aistriúcháin eile, amhail Google Translate agus eTranslate. Go ginearálta, léiríonn an mheastóireacht feabhsuithe ar thorthaí i gcomparáid le samhlacha cineálacha d’fhormhór na dteangacha.
Úsáidfear na hinnill mheaisínaistriúcháin a thiocfaidh as an bpróiseas sin chun meiteashonraí a aistriú ó 23 theanga oifigiúla an Aontais go dtí an Béarla (an 24ú teanga oifigiúil). Úsáidfear na hinnill aistriúcháin sin chun aistriúcháin uathoibríocha Bhéarla a ghiniúint le haghaidh 25 mhilliún taifead meiteashonraí ar a laghad ar ardán Europeana. Déanfar na haistriúcháin a innéacsú agus a thaispeáint, rud a chuirfidh feabhas ar eispéireas ilteangach an úsáideora ar ardán Europeana. Tar éis dóibh Europeana Translate a chríochnú, beidh siad in ann rochtain a fháil freisin ar phictiúir ón nGréig, ón Rómáin agus ó go leor tíortha eile nach bhfuil san áireamh sna torthaí cuardaigh faoi láthair.
Thairis sin, cuirfidh Europeana Translate na hacmhainní teanga roghnaithe agus a phróiseáiltear go hiomchuí ar fáil go hoscailte trí stór ELRC-SHARE faoi cheadúnas athúsáide saor in aisce (CC0). Cuirfidh sé sin ar chumas phobal an mheaisínaistriúcháin úsáid a bhaint as sonraí oscailte chun oiliúint, oiriúnú agus tástáil a dhéanamh ar a seirbhísí aistriúcháin i réimse na hoidhreachta cultúrtha.
Daoine a bheith páirteach sa lúb
Sna míonna amach romhainn, déanfaidh teangeolaithe agus gairmithe oidhreachta cultúrtha dhá mheastóireacht chomhlántacha ar na haistriúcháin uathoibríocha a rinneadh de thoradh na dturgnamh.
Úsáidfear an Uirlis Meastóireachta um Aistriúchán Meaisín chun cruinneas agus feidhmíocht gach ceann de na 23 inneall aistriúcháin a mheas. Eagrófar trí fheachtas sluafhoinsithe chun gairmithe oidhreachta cultúrtha a mhealladh chun cuidiú le haistriúchán uathoibríoch a thástáil agus a mheas (áirítear ar na teangacha a ndéanfar meastóireacht orthu ina leith sin an Fhraincis, an Iodáilis agus an Ollainnis). Beidh lucht féachana rannpháirteach sna feachtais freisin agus músclóidh siad feasacht i bpobal na hoidhreachta cultúrtha maidir le cumhacht na seirbhísí aistriúcháin uathoibríocha. Úsáidfear an t-ardán Slua-Oidhreachta chun na haistriúcháin uathoibríocha a chur i láthair i gcomhthéacs na míreanna oidhreachta cultúrtha dá dtagraíonn siad.
Cuirfidh torthaí na meastóireachtaí sin léargais úsáideacha ar fáil agus úsáidfear iad chun an tairseach cháilíochta inghlactha a chinneadh maidir le haistriúcháin uathoibríocha a fhoilsiú chuig Europeana agus lena n-úsáid ar ardáin na n-eagraíochtaí oidhreachta cultúrtha féin.
Faigh tuilleadh eolais agus bí páirteach
Chun tuilleadh eolais a fháil, is féidir leat féachaint ar fhíseán tosaigh, físeán faoi chéad torthaí an tionscadail, nó léamh faoi ailtireacht Europeana Translate sa pháipéar seo a cuireadh i láthair ag an gCumann Eorpach um Meaisínaistriúchán 2022. Beidh deis ag gairmithe i réimse an chlosamhairc, an fhaisin agus na músaem cur leis an tionscadal trí chuidiú le meastóireacht a dhéanamh ar na torthaí inár bhfeachtais foinsithe nideoige, a tharlóidh ag tús 2023. Coinnigh súil ar leathanach imeachtaí Europeana Pro chun tuilleadh eolais a fháil.